Ngân hàng Thế giới (WB) vừa chính thức nâng hạng Việt Nam lên nhóm thu nhập trung bình cao, dựa trên mức GNI bình quân đầu người đạt 4.970 USD năm 2025, vượt ngưỡng 4.636 USD. Đây là cột mốc sau 17 năm Việt Nam nằm trong nhóm thu nhập trung bình thấp (từ 2009).
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo phân loại quốc gia thường niên của WB, tổng thu nhập quốc dân (GNI) bình quân đầu người của Việt Nam đã tăng từ 4.490 USD năm 2024 lên 4.970 USD năm 2025. Mức này vượt tiêu chí 4.636 USD để được xếp vào nhóm thu nhập trung bình cao.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| GNI bình quân đầu người 2024 | 4.490 USD | WB |
| GNI bình quân đầu người 2025 | 4.970 USD | WB |
| Ngưỡng thu nhập trung bình cao | 4.636 USD | WB |
| Tăng trưởng GNI trung bình (2021-2025) | 10%/năm | WB |
| Tăng trưởng xuất khẩu (2024-2025) | Hơn 15% | WB |
| Tăng trưởng GDP 2024 | 7% | WB |
| Tăng trưởng GDP 2025 | 8% | WB |
Bà Mariam J. Sherman, Giám đốc WB tại Việt Nam, Campuchia và Lào, khẳng định đây là cột mốc quan trọng, phản ánh sự chuyển mình qua nhiều thập kỷ cải cách và tăng trưởng kinh tế vững chắc.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Động lực tăng trưởng chính đến từ dòng vốn FDI ổn định, xuất khẩu mạnh và khu vực dịch vụ phát triển. Tuy nhiên, để tiến tới thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần thay đổi mô hình tăng trưởng. Bà Sherman nhấn mạnh chặng đường tiếp theo phụ thuộc vào năng suất lao động, đổi mới sáng tạo và sự lớn mạnh của khối doanh nghiệp nội địa.
Khoảng cách giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa đang ngày càng lớn. WB khuyến nghị củng cố khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa để họ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Điều này có thể tác động đến dòng vốn nội địa và định giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.
Về đầu tư công, kế hoạch giai đoạn 2026-2030 tăng gần gấp ba lần so với 5 năm trước. WB lưu ý cần chuyển từ mục tiêu giải ngân nhanh sang tạo tác động thực sự, nâng cao chất lượng dự án và thu hút vốn tư nhân. Điều này có thể ảnh hưởng đến thanh khoản trái phiếu chính phủ và dòng vốn vào các ngành hạ tầng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Để đạt thu nhập cao, GNI bình quân đầu người của Việt Nam cần tăng gần gấp 3 lần so với hiện tại. Theo WB, từ năm 1990, chỉ có 27 nền kinh tế chuyển thành công từ trung bình lên thu nhập cao; hơn 1/3 trong số đó nhờ gia nhập EU hoặc sở hữu tài nguyên thiên nhiên dồi dào. 'Bẫy thu nhập trung bình' là thách thức lớn.
Các yếu tố cần theo dõi:
- Tốc độ tăng năng suất lao động và đổi mới sáng tạo.
- Khả năng thu hẹp khoảng cách giữa doanh nghiệp FDI và nội địa.
- Tiến độ giải ngân và chất lượng đầu tư công giai đoạn 2026-2030.
- Biến động kinh tế toàn cầu ảnh hưởng đến xuất khẩu và FDI.
Bà Sherman nhấn mạnh chất lượng tăng trưởng sẽ quyết định hành trình phía trước, không chỉ tốc độ. Đối với nhà đầu tư, việc theo dõi các chỉ số năng suất, dòng vốn FDI và cải cách thể chế sẽ là chìa khóa để đánh giá triển vọng dài hạn của thị trường Việt Nam.