Từ vụ 'kho hàng' Gucci, Hermès giả trên sàn TMĐT: Bài toán kiểm soát dòng tiền và rủi ro pháp lý trong thương mại điện tử

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo báo Người Lao Động, TP.HCM liên tiếp phát hiện các vụ buôn bán hàng giả quy mô lớn trên môi trường số. Điển hình, Công an TP.HCM đã khởi tố Lưu Phát Thuận, Giám đốc Công ty Thale Group, với cáo buộc thu lợi hơn 3,5 tỷ đồng từ việc bán giày dép, vớ giả các thương hiệu Nike, Adidas, Converse qua Facebook, Instagram, TikTok và Shopee.

Trước đó, cơ quan chức năng kiểm tra hộ kinh doanh Chí Phát Luxury (phường Chợ Lớn) phát hiện nhiều hàng hóa nghi giả mạo các thương hiệu cao cấp. Từ năm 2021 đến tháng 5-2026, cơ sở này được xác định thu lợi bất chính hơn 4,5 tỷ đồng từ bán trực tiếp và online.

Đáng chú ý, lực lượng chức năng phát hiện 'tổng kho' 30.000 sản phẩm Gucci, Hermès, Louis Vuitton... giả mạo, trị giá hơn 30 tỷ đồng. Những vụ việc này đặt ra câu hỏi về hiệu quả kiểm soát hàng giả trên môi trường số.

Trả lời báo Người Lao Động, đại diện Shopee cho biết còn nhiều thách thức trong cuộc chiến chống hàng giả. Nguyên nhân được chỉ ra là các hành vi gian lận ngày càng tinh vi và liên tục thay đổi.

Cụ thể, trong một số trường hợp, hồ sơ, chứng từ liên quan đến nguồn gốc xuất xứ hàng hóa có thể bị làm giả với mức độ tinh vi cao. Điều này đòi hỏi quá trình xác minh cần có thêm đối chiếu và phối hợp từ các bên liên quan, hoặc sự hướng dẫn từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Một số đối tượng vi phạm có thể liên tục điều chỉnh cách thức hiển thị thông tin sản phẩm, bao gồm tên gọi hoặc hình ảnh đăng bán, nhằm che giấu hoặc hạn chế khả năng nhận diện. Nếu xác định có vi phạm, nền tảng sẽ gỡ bỏ sản phẩm, áp dụng điểm phạt, thậm chí khóa tài khoản.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Dòng tiền từ các vụ buôn bán hàng giả quy mô lớn (hàng chục tỷ đồng mỗi vụ) phản ánh một kênh tiêu dùng song song tồn tại song hành cùng thị trường chính thống. Các sàn TMĐT như Shopee, TikTok Shop, Lazada đóng vai trò trung gian thanh toán và vận chuyển.

Rủi ro pháp lý đối với các sàn TMĐT gia tăng khi họ phải đối mặt với chi phí vận hành cao hơn cho việc xác minh, kiểm tra và gỡ bỏ sản phẩm vi phạm. Áp lực này có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận (EBITDA) của các nền tảng trong ngắn hạn.

Tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) có thể xuất hiện ở các nhà đầu tư vào cổ phiếu của các sàn TMĐT niêm yết, nếu các vụ việc vi phạm leo thang và dẫn đến các biện pháp chế tài mạnh từ cơ quan quản lý. Chi phí vốn của các doanh nghiệp này cũng có thể tăng nếu rủi ro pháp lý bị định giá cao hơn.

Từ góc độ vĩ mô, các vụ việc này cho thấy độ trễ chính sách (policy lag) trong việc kiểm soát thương mại điện tử so với tốc độ phát triển của các hành vi gian lận. Cơ quan chức năng vẫn đang trong giai đoạn điều tra và xử lý từng vụ cụ thể, chưa có khung pháp lý đủ mạnh để ngăn chặn triệt để.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Các yếu tố sau đây cần được theo dõi để đánh giá tác động của vấn nạn hàng giả lên thị trường:

• Chế tài từ cơ quan quản lý: Mức phạt, khả năng truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cá nhân và tổ chức liên quan. Các vụ việc hiện tại đang được xử lý theo hướng khởi tố hình sự, cho thấy mức độ nghiêm trọng.
• Phản ứng từ các sàn TMĐT: Shopee, Lazada, TikTok Shop có thể phải tăng cường đầu tư vào hệ thống AI, dữ liệu lớn (Big Data) để phát hiện và ngăn chặn hàng giả. Chi phí này sẽ ảnh hưởng đến báo cáo tài chính của họ.
• Hành vi người tiêu dùng: Niềm tin của người mua hàng có thể bị ảnh hưởng. Dòng tiền từ chi tiêu cho hàng hóa xa xỉ giả có thể chuyển dịch sang các kênh mua sắm chính hãng, hoặc ngược lại, tiếp tục đổ vào các kênh ngầm mới.
• Ảnh hưởng đến thương hiệu chính hãng: Các doanh nghiệp sở hữu thương hiệu như Nike, Adidas, Gucci, Hermès, Louis Vuitton chịu thiệt hại về doanh thu và uy tín. Họ có thể tăng cường các hoạt động pháp lý và giám sát thị trường.

Thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, không phải là khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.