Từ vụ chuyển công an 348 hồ sơ chuyển nhượng BĐS nghi trốn thuế tại Cần Thơ: Nhìn về áp lực thanh khoản và rủi ro pháp lý trên thị trường

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Ngày 18-7, ông Phan Tiến Lân - Trưởng Thuế TP Cần Thơ - xác nhận ngành thuế đã chuyển 348 hồ sơ chuyển nhượng bất động sản (BĐS) có dấu hiệu trốn thuế sang cơ quan công an để xử lý theo quy định.

Hoạt động này nằm trong chiến dịch tăng cường chống thất thu thuế đối với hoạt động kinh doanh, chuyển nhượng BĐS tại địa bàn.

Theo Cục Thuế TP Cần Thơ, các văn phòng công chứng đã cung cấp tổng cộng 5.812 hồ sơ chuyển nhượng BĐS từ năm 2020 đến nay.

Tính đến tháng 6-2026, cơ quan thuế đã xử lý 1.428 hồ sơ, với số tiền truy thu và phạt đã nộp ngân sách nhà nước hơn 180,5 tỉ đồng.

Phương thức vi phạm phổ biến là người mua, bán kê khai giá hợp đồng chính thấp hơn giá thực tế ghi trong phụ lục hợp đồng, nhằm giảm số thuế phải nộp.

Ngành thuế phối hợp với Sở Tư pháp chỉ đạo các văn phòng công chứng cung cấp hồ sơ có chênh lệch giá trị giữa hai loại hợp đồng này.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Sự kiện này phản ánh một thực tế kéo dài trên thị trường BĐS Việt Nam: dòng tiền giao dịch ngầm (shadow economy) vẫn chiếm tỷ trọng lớn.

Việc kê khai giá thấp hơn giá trị thực tế làm giảm nghĩa vụ thuế, đồng thời tạo ra rủi ro pháp lý cho cả bên mua và bên bán.

Với 348 hồ sơ bị chuyển sang công an, rủi ro thanh khoản (liquidity risk) đối với các tài sản này gia tăng đáng kể.

Khi cơ quan điều tra vào cuộc, các giao dịch có dấu hiệu trốn thuế có thể bị đình chỉ, phong tỏa hoặc hủy bỏ.

Điều này tác động trực tiếp đến khả năng quay vòng vốn của nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính cao.

Xét trên góc độ vĩ mô, động thái này của cơ quan thuế tại Cần Thơ là một phần trong chiến lược siết chặt kỷ luật tài khóa quốc gia.

Chính phủ đang tăng cường kiểm soát dòng tiền trong nền kinh tế, đặc biệt là các giao dịch có giá trị lớn như BĐS.

Độ trễ chính sách (policy lag) giữa thời điểm ban hành quy định và thời điểm xử lý thực tế đã kéo dài nhiều năm, nhưng hiện tại đang được rút ngắn.

Từ năm 2020 đến nay, 5.812 hồ sơ đã được thu thập, nhưng chỉ 1.428 hồ sơ được xử lý (tỷ lệ 24,6%). Điều này cho thấy năng lực xử lý của cơ quan thuế còn hạn chế.

Tuy nhiên, việc chuyển 348 hồ sơ sang công an là một bước ngoặt, thể hiện quyết tâm xử lý hình sự đối với hành vi trốn thuế.

Đối với nhà đầu tư, rủi ro pháp lý này được xem như một chi phí giao dịch ẩn (hidden transaction cost), làm tăng chi phí vốn (cost of capital) cho các hoạt động đầu cơ BĐS.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Ông Phan Tiến Lân cho biết ngành thuế sẽ tiếp tục tăng cường tuyên truyền để người dân hiểu rõ rủi ro khi kê khai giá không đúng.

Các văn phòng công chứng được yêu cầu cung cấp hồ sơ chuyển nhượng BĐS có chênh lệch giá định kỳ hằng quý.

Cơ quan thuế cũng sẽ xử lý các hồ sơ tồn đọng và chuyển cơ quan công an những hồ sơ có dấu hiệu tội phạm.

Bối cảnh này diễn ra trong bối cảnh thị trường BĐS cả nước đang đối mặt với nhiều khó khăn về thanh khoản.

Theo dữ liệu từ các báo cáo ngành, nhiều dự án BĐS tại Cần Thơ và các tỉnh thành khác đang bị chậm tiến độ, như dự án nhà ở xã hội hơn 874 tỉ đồng đã khởi công nhưng gần 1 năm sau vẫn chưa triển khai.

Nhà đầu tư cần theo dõi các yếu tố sau:

• Tốc độ xử lý hồ sơ tồn đọng của cơ quan thuế và công an tại Cần Thơ.
• Khả năng mở rộng chiến dịch thanh tra thuế BĐS ra các tỉnh, thành phố khác.
• Tác động của việc siết chặt thuế đến dòng tiền và tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) trên thị trường BĐS.
• Phản ứng của các ngân hàng thương mại trong việc cấp tín dụng cho các giao dịch BĐS có nguy cơ pháp lý cao.

Các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán có thể theo dõi cổ phiếu của các doanh nghiệp BĐS có dự án tại Cần Thơ để đánh giá mức độ ảnh hưởng.

Trên thị trường forex, việc siết chặt thuế có thể ảnh hưởng đến dòng vốn FDI và dòng kiều hối, tác động gián tiếp đến tỷ giá USD/VND.

Đối với thị trường crypto, dòng tiền từ BĐS có thể tìm đến các kênh đầu tư phi tập trung hơn, nhưng rủi ro pháp lý cũng gia tăng.