Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo số liệu sơ bộ từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cung cấp cho Báo điện tử Tuổi Trẻ, trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam nhập khẩu kim cương trị giá 121.538.680 USD, tương đương khoảng 3.160 tỉ đồng theo tỉ giá hiện hành.
Ấn Độ tiếp tục là thị trường cung cấp kim cương lớn nhất cho Việt Nam với kim ngạch 63,2 triệu USD, chiếm khoảng 52% tổng trị giá nhập khẩu. Cả năm 2025, con số này là 107,6 triệu USD.
Đứng thứ hai là Bỉ với 17,9 triệu USD trong nửa đầu năm nay, so với 51,7 triệu USD của cả năm 2025. Israel xếp thứ ba với 9 triệu USD, tiếp đến là Botswana 7,7 triệu USD và Thái Lan 5,1 triệu USD.
Các thị trường khác có kim ngạch đáng chú ý gồm Mỹ 3,6 triệu USD, Hong Kong (Trung Quốc) 2,8 triệu USD, Nhật Bản 2,7 triệu USD và Trung Quốc 2,2 triệu USD.
| Thị trường | 6 tháng đầu 2026 (triệu USD) | Cả năm 2025 (triệu USD) |
|---|---|---|
| Ấn Độ | 63,2 | 107,6 |
| Bỉ | 17,9 | 51,7 |
| Israel | 9,0 | — |
| Botswana | 7,7 | — |
| Thái Lan | 5,1 | — |
| Mỹ | 3,6 | — |
| Hong Kong (TQ) | 2,8 | — |
| Nhật Bản | 2,7 | — |
| Trung Quốc | 2,2 | — |
Song song với dòng chảy nhập khẩu hợp pháp, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa vừa triệt phá đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, khởi tố 22 bị can, thu giữ 1.100 viên kim cương.
Theo cơ quan điều tra, từ năm 2024 đến nay, đường dây đã thực hiện 141 chuyến vận chuyển, đưa hơn 28.000 viên kim cương từ Hong Kong (Trung Quốc) vào Việt Nam tiêu thụ, doanh thu khoảng 280 tỉ đồng.
Người cầm đầu là một công dân Ấn Độ sinh sống tại Hong Kong. Kim cương được thu gom từ Ấn Độ, tập kết tại Hong Kong rồi vận chuyển trái phép về Việt Nam.
Đường dây được tổ chức theo nhiều tầng nấc. Hằng tuần, các nghi phạm người Việt sang Hong Kong nhận hàng, sau đó giấu kim cương trong hành lý hoặc hàng hóa để đưa về nước. Việc giao nhận sử dụng các tờ USD có số series định sẵn làm "mật mã" xác nhận.
Các nghi phạm còn sử dụng phần mềm riêng trên điện thoại để quản lý việc phân phối, mua bán kim cương và có thể xóa dữ liệu khi phát hiện dấu hiệu bị theo dõi.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng tiền nhập khẩu kim cương hợp pháp 121,5 triệu USD trong 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy nhu cầu tiêu thụ trang sức cao cấp tại Việt Nam vẫn duy trì ở mức đáng kể. Tuy nhiên, tỉ trọng nhập khẩu từ Ấn Độ chiếm hơn một nửa (52%) phản ánh sự phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ trung tâm chế tác kim cương toàn cầu này.
Vụ buôn lậu 28.000 viên kim cương, với doanh thu 280 tỉ đồng, đặt ra câu hỏi về mức độ thẩm thấu của hàng hóa không có chứng nhận nguồn gốc vào hệ thống phân phối chính thức. Con số này tương đương khoảng 8,9% tổng kim ngạch nhập khẩu hợp pháp trong 6 tháng (3.160 tỉ đồng).
Việc kim cương được vận chuyển từ Ấn Độ qua Hong Kong trước khi vào Việt Nam cho thấy các kẽ hở trong chuỗi cung ứng xuyên biên giới. Hong Kong đóng vai trò là điểm trung gian trung chuyển, nơi hàng hóa được tập kết trước khi phân phối.
Quy định quản lý hiện hành yêu cầu kim cương thô nhập khẩu phải có giấy chứng nhận KP (Kimberley Process) hợp lệ. Tuy nhiên, vụ việc này cho thấy thách thức trong việc kiểm soát hàng hóa qua đường hành lý cá nhân và các kênh phi chính thức.
Từ góc độ rủi ro thanh khoản và chi phí vốn, các doanh nghiệp kinh doanh kim cương hợp pháp phải đối mặt với áp lực cạnh tranh từ hàng lậu không chịu thuế và phí tuân thủ. Điều này có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận và dòng tiền của các nhà bán lẻ trang sức niêm yết.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Theo Cục Hải quan, việc quản lý và làm thủ tục hải quan đối với kim cương thô nhập khẩu được thực hiện theo Thông tư liên tịch số 14/2009 của Bộ Tài chính và Bộ Công Thương, đã được sửa đổi, bổ sung và hợp nhất tại Văn bản số 15/2023 của Bộ Công Thương.
Kim cương thô chỉ được phép nhập khẩu từ các quốc gia thành viên của Quy chế chứng nhận Kimberley (Kimberley Process - KP). Cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra hồ sơ, kiểm tra thực tế hàng hóa và cấp giấy xác nhận kim cương thô nhập khẩu.
Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới:
- Diễn biến điều tra mở rộng từ vụ án buôn lậu 28.000 viên kim cương, khả năng truy xuất nguồn gốc và xác định các đầu mối tiêu thụ trong nước.
- Phản ứng chính sách từ cơ quan quản lý: khả năng siết chặt kiểm tra hải quan đối với hành lý cá nhân và hàng hóa từ Hong Kong, Ấn Độ.
- Biến động tỉ giá USD/VND: kim ngạch nhập khẩu 121,5 triệu USD quy đổi ra 3.160 tỉ đồng theo tỉ giá hiện hành, chi phí nhập khẩu sẽ thay đổi nếu tỉ giá biến động mạnh.
- Xu hướng tiêu dùng xa xỉ tại Việt Nam trong bối cảnh lãi suất và lạm phát có thể tác động đến sức mua của nhóm khách hàng cao cấp.
- Khả năng các doanh nghiệp bán lẻ trang sức niêm yết (như PNJ) công bố thông tin về tác động từ vụ việc đến hoạt động kinh doanh và quy trình kiểm soát nguồn gốc hàng hóa.