Từ việc NHNN siết dùng thẻ tín dụng mua vàng miếng: Nhìn về kiểm soát dòng vốn đầu cơ và rủi ro nợ xấu

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Ngày 26/06/2025, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã chính thức lên tiếng về việc sử dụng thẻ tín dụng và các phương tiện thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng để mua vàng miếng.

Theo đó, NHNN khẳng định hành vi này về nguyên tắc là không phù hợp với quy định pháp luật.

Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012 về kinh doanh vàng (sửa đổi bởi Nghị định 232/2025) đang được các bộ, ngành góp ý.

Bộ KH&CN đề nghị NHNN cân nhắc mức giá trị giao dịch phải thanh toán không dùng tiền mặt phù hợp với mặt bằng giá vàng hiện nay.

Bộ Tư pháp đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng của cụm từ “phương tiện, hình thức thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng”.

NHNN cho biết hạ tầng thanh toán không dùng tiền mặt hiện nay đã được triển khai rộng khắp, cơ bản đáp ứng nhu cầu.

Việc bổ sung hướng dẫn trường hợp ngoại lệ có thể tạo ra kẽ hở trong tổ chức thực hiện và gây khó khăn trong kiểm tra, giám sát.

Bộ Tư pháp lưu ý rằng quy định riêng về thẻ tín dụng có thể dẫn đến cách hiểu cho phép sử dụng thẻ tín dụng mua vàng miếng, trong khi đây là giao dịch phát sinh rủi ro liên quan đến sử dụng vốn tín dụng cho đầu tư, đầu cơ.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Động thái của NHNN phản ánh rõ nét chính sách quản lý chặt chẽ dòng vốn tín dụng đối với tài sản đầu cơ, đặc biệt là vàng miếng.

Vàng miếng được xem là tài sản có tính chất đầu tư, đầu cơ cao, khác với vàng trang sức, mỹ nghệ.

Việc cấm sử dụng thẻ tín dụng và nguồn tiền từ cấp tín dụng nhằm ngăn chặn việc lợ dụng hạn mức tín dụng, đáo hạn thẻ trái phép.

Rủi ro nợ xấu trong hệ thống ngân hàng là mối lo trọng tâm khi dòng tiền vay có thể bị chảy vào kênh đầu cơ vàng.

Mức ngưỡng 20 triệu đồng/ngày được giữ nguyên thể hiện tính nhất quán trong chính sách minh bạch hóa giao dịch giá trị lớn.

Thông tư 39/2016 đã quy định các tổ chức tín dụng không được cho vay để mua vàng miếng.

Do đó, việc NHNN nhấn mạnh lại nguyên tắc này trong dự thảo Nghị định là bước siết chặt hành lang pháp lý, giảm độ trễ chính sách.

Trên thị trường, tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) thường thúc đẩy dòng tiền chảy vào vàng.

Tuy nhiên, việc kiểm soát nguồn vốn tín dụng sẽ làm giảm áp lực cầu đầu cơ, ảnh hưởng đến thanh khoản ròng trên thị trường vàng vật chất.

Các giao dịch vàng miếng có giá trị lớn buộc phải sử dụng tiền thực hoặc các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt hợp pháp, không dựa trên đòn bẩy tín dụng.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 24/2012 hiện đang trong quá trình thẩm định và lấy ý kiến các bộ, ngành.

Bộ KH&CN đề xuất cần có hướng dẫn xử lý với trường hợp khách quan chưa thể thanh toán không dùng tiền mặt, nhưng NHNN bác bỏ vì lo ngại tạo kẽ hở.

Bộ Tư pháp đề nghị rà soát, làm rõ phạm vi áp dụng của quy định về “phương tiện, hình thức thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng”.

NHNN giải thích rằng quy định chỉ mang tính dẫn chiếu, yêu cầu tuân thủ pháp luật về hoạt động cấp tín dụng, không tạo ra cách hiểu cho phép mới.

Riêng thẻ tín dụng được đề cập vì là phương tiện thanh toán phổ biến, đặc biệt với du khách nước ngoài khi mua vàng trang sức, mỹ nghệ.

Các yếu tố thị trường cần theo dõi bao gồm:

• Mặt bằng giá vàng hiện tại và biến động của nó so với ngưỡng 20 triệu đồng.
• Khả năng thực thi và giám sát của các tổ chức tín dụng đối với giao dịch thẻ tín dụng.
• Phản ứng của dòng tiền đầu cơ: chuyển sang kênh khác (chứng khoán, crypto) hay duy trì dưới dạng tiền mặt?

Các nhà đầu tư cần đánh giá tác động của quy định này đến thanh khoản của thị trường vàng vật chất và chi phí vốn trong các giao dịch đầu cơ.

Rủi ro nợ xấu có thể giảm nhờ siết chặt kênh tín dụng vào vàng, nhưng đồng thời tạo ra áp lực điều chỉnh cung-cầu trên thị trường.