Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 24/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên Truth Social rằng Iran đã xác nhận không thu bất kỳ khoản phí nào từ tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Thông tin này được Reuters dẫn lại, nhưng phía Iran chưa đưa ra bình luận chính thức.
Cùng ngày, 3 tàu chở tổng cộng 5 triệu thùng dầu thô đã rời eo biển Hormuz. Trong số đó, 2 tàu hướng về châu Á, theo nguồn tin từ Reuters.
| Chỉ tiêu | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Số tàu rời Hormuz ngày 24/6 | 3 tàu | Reuters |
| Tổng lượng dầu thô trên các tàu | 5 triệu thùng | Reuters |
| Hướng đi | 2 tàu về châu Á, 1 tàu khác | Reuters |
| Tuyên bố của ông Trump | Iran không thu phí, không phí bảo hiểm | Truth Social / Reuters |
Chủ tịch Quốc hội Iran, ông Mohammad Baqer Qalibaf, phát biểu tại Hội nghị OIC lần thứ 20 ở Baku rằng bản ghi nhớ Islamabad với Mỹ là "lời tuyên bố về sự thất bại của Mỹ". Ông nhấn mạnh thỏa thuận này không đến từ áp lực mà từ sự kháng cự của Iran.
Về phía IAEA, người đứng đầu Rafael Grossi cho biết thanh sát tại Iran sẽ sớm diễn ra nhưng chi tiết ngày tháng, thủ tục, địa điểm chưa được hoàn thiện. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi khẳng định các thanh sát viên không có chương trình tiếp cận các cơ sở hạt nhân; vấn đề này chỉ được giải quyết trong thỏa thuận cuối cùng với Mỹ.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc Iran từ bỏ kế hoạch thu phí qua Hormuz – nếu được xác nhận – sẽ làm giảm ngay lập tức rủi ro địa chính trị đối với tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới. Eo biển Hormuz chiếm khoảng 20-25% lượng dầu thô toàn cầu lưu thông qua đường biển.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh bản ghi nhớ Mỹ-Iran được ký kết, dù cả hai bên diễn giải khác nhau về ý nghĩa. Dòng tiền ròng trên thị trường năng lượng có thể phản ứng theo hướng giảm phí bảo hiểm rủi ro (risk premium), đặc biệt đối với hợp đồng tương lai dầu Brent và WTI.
Các yếu tố cần theo dõi:
- Khối lượng tàu chở dầu qua Hormuz trong những ngày tới – nếu duy trì ổn định, tín hiệu giảm căng thẳng sẽ được củng cố.
- Phản ứng từ các nhà giao dịch dầu thô: khối lượng mở (open interest) và vị thế long/short trên sàn ICE và NYMEX.
- Diễn biến của đồng USD và cặp USD/IRR – dù giao dịch hạn chế nhưng có thể phản ánh kỳ vọng nới lỏng trừng phạt.
Ở chiều ngược lại, sự bất đồng về thanh sát hạt nhân giữa IAEA và Iran vẫn là điểm nghẽn. Việc Iran từ chối cho thanh sát viên tiếp cận các cơ sở bị tấn công cho thấy lòng tin chưa được khôi phục hoàn toàn. Nếu đàm phán cuối cùng thất bại, kịch bản leo thang trừng phạt có thể đẩy giá dầu tăng trở lại.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Ngày 24/6, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thảo luận với Tổng thống UAE Sheikh Mohammed bin Zayed Al-Nahyan về bản ghi nhớ Mỹ-Iran, an toàn hàng hải qua Hormuz và ổn định khu vực. Rubio tái khẳng định cam kết an ninh của Mỹ đối với UAE, sau đó ông sẽ thăm Kuwait và Bahrain.
Trong một diễn biến khác, quan chức cấp cao Hamas Bassem Naim đã điện đàm chúc mừng Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi về thỏa thuận với Mỹ, đồng thời ca ngợi lập trường của Iran đối với Palestine. Điều này cho thấy sự ủng hộ từ các lực lượng trong khu vực đối với tiến trình ngoại giao Mỹ-Iran.
Các dữ kiện cần theo dõi trong tuần tới:
- Kết quả thanh sát IAEA tại Iran – nếu thực hiện thành công, có thể mở đường cho thỏa thuận cuối cùng.
- Tuyên bố chính thức từ Iran về phí Hormuz – hiện chưa có xác nhận từ Tehran.
- Phản ứng của thị trường dầu: giá WTI và Brent, chênh lệch contango/backwardation.
- Động thái từ các quốc gia nhập khẩu dầu lớn như Trung Quốc, Ấn Độ – 2 tàu hướng về châu Á cho thấy nhu cầu vẫn ổn định.
Tóm lại, thông tin từ Hormuz và bản ghi nhớ Mỹ-Iran đang tạo ra tín hiệu giảm rủi ro địa chính trị ngắn hạn. Tuy nhiên, các chi tiết về thanh sát hạt nhân và lập trường của Iran vẫn chưa rõ ràng, khiến thị trường cần thêm dữ liệu để xác nhận xu hướng.