Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 21/7/2026, Cố vấn cấp cao Nhà Trắng về Thương mại và Sản xuất Peter Navarro công bố bài viết bảo vệ quyết định tăng thuế của Tổng thống Donald Trump đối với Canada.
Ông Navarro viện dẫn Điều 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930 để áp mức thuế bổ sung 50% lên một số mặt hàng nhập khẩu từ Canada.
Theo nguồn tin từ Nhà Trắng, các mức thuế sẽ có hiệu lực sau 30 ngày kể từ ngày công bố, nhằm tạo thời gian cho Ottawa điều chỉnh chính sách.
Ba lĩnh vực bị nhắm đến gồm sữa, đồ uống có cồn và ôtô. Dưới đây là các số liệu cụ thể từ bài viết của ông Navarro và các nguồn liên quan:
| Lĩnh vực | Biện pháp Mỹ áp dụng | Lý do từ phía Mỹ |
|---|---|---|
| Sữa | Thuế bổ sung 50% | Hệ thống quản lý nguồn cung Canada với hạn ngạch nhập khẩu và thuế cao vượt hạn ngạch hạn chế tiếp cận thị trường |
| Đồ uống có cồn | Thuế bổ sung 50% | Các tỉnh bang Canada hạn chế/ngừng phân phối bia, rượu vang, rượu mạnh Mỹ từ năm 2025; kim ngạch xuất khẩu giảm mạnh |
| Ôtô | Thuế bổ sung 50% | Thuế trả đũa của Canada làm giảm khả năng cạnh tranh của xe sản xuất tại Mỹ |
Canada trước đó khẳng định các biện pháp thuế của nước này là đáp trả các mức thuế Mỹ áp lên thép, nhôm, ôtô vì lý do an ninh quốc gia.
Ottawa nhiều lần nhấn mạnh các biện pháp trả đũa phù hợp với USMCA và quy định của WTO.
Theo The Wall Street Journal và Bloomberg, căng thẳng thương mại Mỹ – Canada đã gia tăng trong thời gian gần đây, đặc biệt ở ba lĩnh vực kể trên.
Các chuyên gia nhận định việc viện dẫn Điều 338 là động thái hiếm gặp, có thể mở ra một giai đoạn tranh chấp thương mại mới nếu không đạt được giải pháp đàm phán.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Xét từ góc độ vĩ mô, căng thẳng thương mại Mỹ – Canada tác động trực tiếp đến dòng chảy thương mại và dòng vốn xuyên biên giới giữa hai nền kinh tế lớn nhất Bắc Mỹ.
Khi Washington áp thuế bổ sung 50% lên các mặt hàng chọn lọc, chi phí nhập khẩu của Mỹ từ Canada tăng, làm gia tăng áp lực lạm phát nhập khẩu trong ngắn hạn.
Ngược lại, Canada phải đối mặt với nguy cơ sụt giảm doanh thu xuất khẩu trong các ngành sữa, đồ uống có cồn và ôtô – vốn chiếm tỷ trọng đáng kể trong thương mại song phương.
Trên thị trường ngoại hối, đồng CAD thường chịu áp lực giảm giá khi căng thẳng thương mại leo thang, do kỳ vọng tăng trưởng kinh tế Canada suy yếu.
Đồng USD có thể mạnh lên tương đối nhờ dòng tiền tìm nơi trú ẩn an toàn (risk-off), nhưng lợi suất trái phiếu Mỹ cũng có thể bị ảnh hưởng nếu chuỗi cung ứng bị gián đoạn.
Trong lĩnh vực năng lượng và hàng hoá, dầu thô và nhôm – hai mặt hàng xuất khẩu chính của Canada – không bị nhắm trực tiếp trong đợt này, nhưng rủi ro leo thang thuế quan có thể lan sang các mặt hàng khác.
Độ trễ chính sách (policy lag) 30 ngày cho thấy Washington vẫn để ngỏ kênh đàm phán, tạo ra một khoảng thời gian bất định cho thị trường.
Trong giai đoạn chờ đợi, tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) có thể chi phối các quyết định đầu tư ngắn hạn, đặc biệt với các tài sản nhạy cảm với thương mại như CAD, cổ phiếu ngành ôtô và thực phẩm.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Đây không phải lần đầu tiên Mỹ và Canada đối đầu thương mại. Năm 2025, Mỹ từng rút lại kế hoạch tăng gấp đôi thuế nhôm, thép nhập khẩu từ Canada sau điện đàm giữa Thủ hiến Ontario và Bộ trưởng Thương mại Mỹ.
Tháng 10/2025, Tổng thống Trump tuyên bố tăng thêm 10% thuế đối với hàng hóa Canada sau khi Ontario phát sóng quảng cáo chỉ trích thuế quan Mỹ.
Lần này, việc viện dẫn Điều 338 – một điều khoản hiếm khi được sử dụng – cho thấy mức độ nghiêm trọng hơn.
Các yếu tố cần theo dõi trong 30 ngày tới:
- Phản hồi chính thức của Chính phủ Canada đối với phát biểu mới nhất của ông Navarro. Tính đến thời điểm bài viết, Ottawa chưa đưa ra phản hồi.
- Khả năng Canada đệ đơn kiện lên WTO hoặc USMCA, viện dẫn vi phạm các quy định thương mại.
- Diễn biến tại các tỉnh bang: liệu Ontario hay các tỉnh khác có tiếp tục hạn chế phân phối đồ uống có cồn Mỹ hay không.
- Biến động tỷ giá USD/CAD và chỉ số chứng khoán S&P/TSX của Canada trong các phiên giao dịch tiếp theo.
- Phản ứng từ các nhà sản xuất ôtô Mỹ có nhà máy tại Canada (ví dụ: Ford, GM, Stellantis) – khả năng dịch chuyển chuỗi cung ứng.
- Giá dầu WTI và Brent: nếu căng thẳng lan sang lĩnh vực năng lượng, giá dầu có thể tăng do gián đoạn nguồn cung.
Bài viết của ông Navarro trên trang Nhà Trắng khẳng định các biện pháp chỉ nhắm vào nhóm sản phẩm được lựa chọn, không áp dụng cho toàn bộ hàng hóa Canada.
Tuy nhiên, các chuyên gia thương mại cho rằng động thái này có thể mở ra một giai đoạn tranh chấp mới nếu hai bên không đạt được giải pháp thông qua đàm phán trong vòng 30 ngày.