Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 13-7, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) công bố số liệu cho thấy Trung Quốc tiếp tục gia tăng nhập khẩu tôm trong những tháng đầu năm 2026.
Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh thị trường Mỹ vẫn đối mặt nhiều rủi ro về thuế và sức mua.
| Chỉ tiêu | Số liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Lượng nhập khẩu tôm của Trung Quốc (tháng 5-2026) | 85.458 tấn (+15% YoY) | Hải quan Trung Quốc (dẫn bởi VASEP) |
| Lũy kế 5 tháng đầu 2026 (lượng) | 429.077 tấn (+25% YoY) | Hải quan Trung Quốc |
| Kim ngạch nhập khẩu tôm của Trung Quốc (5 tháng) | 2,207 tỉ USD (+21% YoY) | Hải quan Trung Quốc |
| Xuất khẩu tôm Việt Nam sang Trung Quốc + Hong Kong (5 tháng) | 711 triệu USD (+46% YoY) | VASEP |
| Tỷ trọng Trung Quốc + Hong Kong trong tổng XK tôm Việt (5 tháng) | 38% | VASEP |
| Kim ngạch XK tôm Việt Nam năm 2025 | 4,6 tỉ USD (+19% YoY) | Hải quan Việt Nam |
| Xuất khẩu tôm Việt sang Mỹ năm 2025 | 796 triệu USD (+5,4% YoY, chiếm 17,2% tổng) | Hải quan Việt Nam |
| Kim ngạch XK tôm Việt sang Trung Quốc năm 2025 | 1,23 tỉ USD (+60,8% YoY, chiếm 26,6% tổng) | VASEP |
Ecuador là nhà cung cấp lớn nhất cho Trung Quốc với 328.740 tấn trong 5 tháng (+29% YoY). Ấn Độ đứng thứ hai với 62.100 tấn (+31% YoY).
Nhóm tôm sống, tươi và đông lạnh của Việt Nam xuất sang Trung Quốc tăng tới 97,2% trong năm 2025.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Số liệu trên phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt của dòng chảy thương mại thủy sản Việt Nam theo hướng giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ.
Năm 2025, Mỹ chiếm 17,2% tổng kim ngạch xuất khẩu tôm Việt, trong khi Trung Quốc (tính cả Hong Kong) chiếm 28,3%.
Đến 5 tháng đầu 2026, tỷ trọng Trung Quốc + Hong Kong đã vọt lên 38%.
Động lực tăng trưởng chính đến từ các dòng sản phẩm giá trị cao như tôm hùm, tôm sú và tôm cao cấp chế biến sâu.
Điều này cho thấy chiến lược phát huy lợi thế chất lượng và truy xuất nguồn gốc thay vì cạnh tranh bằng giá.
Về phía cầu, nhu cầu nhập khẩu tôm của Trung Quốc tăng 25% về lượng và 21% về giá trị trong 5 tháng đầu 2026.
Mức tăng này vượt xa tốc độ tăng trưởng chung của ngành tôm Việt (12%), cho thấy Trung Quốc đang là điểm đến hấp dẫn hơn tương đối so với các thị trường khác.
Ngược lại, thị trường Mỹ vẫn tiềm ẩn rủi ro từ thuế đối ứng, thuế chống trợ cấp và nguy cơ bị áp thuế chống bán phá giá.
Các nhà nhập khẩu Mỹ có xu hướng giảm mua cuối năm để điều chỉnh tồn kho và chiến lược kinh doanh.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Năm 2025, ngành tôm Việt Nam lập kỷ lục với kim ngạch xuất khẩu 4,6 tỉ USD (+19% YoY).
Trong cơ cấu thị trường năm 2026, VASEP kỳ vọng Trung Quốc, EU và khối CPTPP sẽ là những động lực tăng trưởng chính.
Các yếu tố cần theo dõi trong giai đoạn tới:
- Diễn biến chính sách thuế quan của Mỹ đối với tôm Việt Nam (thuế đối ứng, chống trợ cấp, chống bán phá giá).
- Khả năng duy trì đà tăng trưởng nhập khẩu của Trung Quốc trong nửa cuối năm 2026.
- Sự dịch chuyển cơ cấu sản phẩm từ tôm nguyên liệu sang tôm chế biến sâu, giá trị gia tăng cao.
- Áp lực cạnh tranh từ Ecuador và Ấn Độ trên thị trường Trung Quốc.
- Biến động giá tôm thẻ nguyên liệu tại miền Tây (giá đang giảm sâu so với cùng kỳ).
Theo VASEP, doanh nghiệp Việt Nam khó cạnh tranh bằng giá và cần tập trung vào chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu.
Phân khúc sản phẩm giá trị gia tăng tại Trung Quốc được đánh giá còn nhiều dư địa tăng trưởng trong những năm tới.