Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo TTXVN/Vietnam+, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh khẩn cấp tạm dỡ thuế đối với phân bón phốt phát nhập khẩu từ Maroc, có hiệu lực từ ngày 29/6 và kéo dài 8 tháng (trừ khi bị hủy bỏ sớm hơn).
Quyết định này được đưa ra nhằm giảm chi phí sản xuất cho nông dân Mỹ và bảo đảm nguồn cung lương thực, trong bối cảnh thị trường phân bón toàn cầu biến động do căng thẳng địa chính trị tại Vùng Vịnh, đặc biệt là eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược mà khoảng 1/3 nguồn cung phân bón thế giới đi qua.
Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins cho biết việc tạm dừng áp thuế dự kiến giúp giảm khoảng 22% giá phân bón phốt phát, qua đó giúp nông dân Mỹ tiết kiệm khoảng 1,82 tỷ USD mỗi năm.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Mức thuế chống trợ cấp trước đó (2021) | 16% - 47% | Mỹ áp dụng với Maroc và Nga |
| Dự kiến giảm giá phân bón phốt phát | ~22% | Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ |
| Tiết kiệm hàng năm cho nông dân Mỹ | 1,82 tỷ USD | Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ |
| Thiệt hại do thuế giai đoạn 2021-2025 | 6,9 tỷ USD | Trung tâm Chính sách Nông nghiệp và Thực phẩm, Đại học Texas A&M |
| Thị phần phân bón phốt phát toàn cầu của Maroc | Hơn 30% | TTXVN/Vietnam+ |
| Trữ lượng phốt phát thế giới của Maroc | Gần 70% | TTXVN/Vietnam+ |
Trước đó, năm 2021, Mỹ áp thuế chống trợ cấp từ 16% đến 47% đối với phân bón nhập khẩu từ Maroc và Nga sau khi tập đoàn Mosaic của Mỹ cáo buộc trợ cấp không công bằng. Việc áp thuế khiến xuất khẩu phân bón Maroc sang Mỹ suy giảm, đồng thời làm tăng chi phí sản xuất của nông dân Mỹ.
Nhiều hiệp hội nông dân và tổ chức nông nghiệp Mỹ đã kêu gọi dỡ bỏ thuế. Hiệp hội Đậu tương Mỹ nhấn mạnh phân bón là một trong những khoản chi phí lớn nhất mà nông dân phải gánh mỗi năm.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Quyết định tạm dỡ thuế phản ánh một sự điều chỉnh chính sách thương mại mang tính tình thế, không phải là sự thay đổi cấu trúc lâu dài. Dòng tiền trong ngành nông nghiệp Mỹ đang chịu áp lực chi phí đầu vào tăng cao, đặc biệt là phân bón – một yếu tố chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá thành.
Việc giảm 22% giá phân bón phốt phát sẽ trực tiếp cải thiện biên lợi nhuận của nông dân trồng ngô, đậu tương và lúa mì – những cây trồng sử dụng nhiều phân lân. Điều này có thể làm giảm áp lực tăng giá lương thực trong nước Mỹ, nhưng đồng thời tạo ra sự cạnh tranh cho các nhà sản xuất phân bón nội địa như Mosaic.
Trên thị trường hàng hóa, giá phân bón (DAP, MAP) đã chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông. Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển then chốt cho amoniac, urê và các nguyên liệu sản xuất phân bón. Bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể đẩy giá tăng trở lại, bất chấp việc tạm dỡ thuế.
Đối với thị trường ngoại hối, quyết định này không tác động trực tiếp đến USD hay MAD (dirham Maroc), nhưng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến cán cân thương mại Mỹ - Maroc. Đồng thời, nó cho thấy chính quyền Trump sẵn sàng linh hoạt trong chính sách thuế quan để ưu tiên an ninh lương thực, một tín hiệu có thể làm dịu căng thẳng thương mại với một số đối tác.
Trong lĩnh vực chứng khoán, cổ phiếu của các công ty phân bón Mỹ như Mosaic (MOS) có thể chịu áp lực ngắn hạn do mất lợi thế cạnh tranh từ thuế. Ngược lại, các cổ phiếu nông nghiệp (Deere, CNH) và các quỹ ETF theo dõi nông sản (DBA, CORN) có thể hưởng lợi từ chi phí đầu vào thấp hơn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Một số yếu tố quan trọng cần được theo dõi trong thời gian tới:
- Thời hạn 8 tháng của sắc lệnh: Liệu có được gia hạn hay không? Nếu bị hủy bỏ sớm, tác động giảm giá có thể bị đảo ngược.
- Tình hình địa chính trị tại eo biển Hormuz: Căng thẳng leo thang có thể gây gián đoạn nguồn cung phân bón toàn cầu, đẩy giá tăng trở lại.
- Phản ứng của tập đoàn Mosaic và các nhà sản xuất nội địa: Họ có thể kiện lại hoặc yêu cầu áp thuế mới.
- Dữ liệu sản xuất nông nghiệp Mỹ: Mùa gieo trồng tới sẽ phản ánh mức độ cải thiện chi phí thực tế.
- Chính sách thuế quan của Mỹ với các mặt hàng khác: Động thái này có thể là tiền lệ cho các miễn trừ thuế tương tự đối với phân bón từ Nga hoặc các nguyên liệu đầu vào khác.
Theo báo cáo của Trung tâm Chính sách Nông nghiệp và Thực phẩm thuộc Đại học Texas A&M, riêng thuế áp lên phân bón nhập khẩu từ Maroc đã khiến nông dân Mỹ thiệt hại khoảng 6,9 tỷ USD trong giai đoạn 2021-2025. Con số này cho thấy mức độ phụ thuộc của nông nghiệp Mỹ vào nguồn cung nhập khẩu.
Maroc, với hơn 30% thị phần phân bón phốt phát toàn cầu và gần 70% trữ lượng phốt phát thế giới, là đối tác chiến lược không thể thay thế trong ngắn hạn. Năng lực sản xuất trong nước của Mỹ không đủ đáp ứng nhu cầu, đặc biệt sau khi tính đến lượng hàng xuất khẩu.
Nhà đầu tư cần lưu ý rằng quyết định này mang tính tạm thời và chịu ảnh hưởng từ nhiều biến số địa chính trị. Không có khuyến nghị mua/bán cụ thể nào được đưa ra; thông tin chỉ nhằm cung cấp bối cảnh cho các quyết định giao dịch độc lập.