Ngày 22/6, Bộ Tài chính Mỹ thông báo cấp giấy phép tạm thời cho phép một số giao dịch liên quan đến dầu mỏ Iran được tiếp tục thực hiện đến ngày 21/8 tới. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran ghi nhận những tiến triển mới.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo phóng viên TTXVN tại Washington, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) đã ban hành giấy phép tổng quát mang tên General License X có hiệu lực trong 60 ngày. Các hoạt động sản xuất, mua bán, vận chuyển và bốc dỡ dầu thô, sản phẩm hóa dầu và các sản phẩm dầu khí có nguồn gốc từ Iran sẽ được phép thực hiện trong thời gian quy định.
Văn bản của OFAC cũng cho phép các dịch vụ hỗ trợ liên quan như vận tải biển, bảo hiểm, đăng kiểm, tiếp nhiên liệu, sửa chữa khẩn cấp và các hoạt động bảo đảm an toàn hàng hải. Một số giao dịch thanh toán liên quan đến các hoạt động được cấp phép cũng có thể được thực hiện bằng đồng USD. Văn kiện cũng cho phép việc nhập cảng vào Mỹ các sản phẩm dầu khí có nguồn gốc Iran nếu việc nhập cảng đó là một phần của các giao dịch được giấy phép cho phép.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính Mỹ nhấn mạnh giấy phép này chỉ mang tính tạm thời và không áp dụng đối với các giao dịch liên quan đến các quốc gia hoặc thực thể đang chịu các biện pháp trừng phạt khác của Mỹ.
| Thông số | Chi tiết |
|---|---|
| Cơ quan ban hành | Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) |
| Giấy phép | General License X |
| Thời hạn | 60 ngày, đến ngày 21/8/2026 |
| Phạm vi | Sản xuất, mua bán, vận chuyển, bốc dỡ dầu thô, sản phẩm hóa dầu và sản phẩm dầu khí từ Iran |
| Dịch vụ hỗ trợ | Vận tải biển, bảo hiểm, đăng kiểm, tiếp nhiên liệu, sửa chữa khẩn cấp |
| Thanh toán | Cho phép bằng USD |
| Phản ứng thị trường | Giá dầu WTI giảm 2,7%, xuống dưới 75 USD/thùng (phiên 22/6) |
Động thái trên được đưa ra sau khi Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết các cuộc đàm phán Mỹ-Iran tại Thụy Sĩ đã đạt được “những tiến triển đáng kể.” Theo giới chức Mỹ, các cuộc thương lượng hiện tập trung vào chương trình hạt nhân của Iran, vấn đề tài sản bị phong tỏa, an ninh khu vực và bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Quyết định nới lỏng có giới hạn này phát đi tín hiệu rõ ràng về việc Washington sử dụng các biện pháp kinh tế làm công cụ đàm phán. Giới phân tích nhận định đây là bước đi nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho tiến trình thương lượng, đồng thời vẫn duy trì đòn bẩy trừng phạt đối với Tehran trong giai đoạn tiếp theo.
Dưới góc nhìn thị trường, việc cho phép dòng dầu Iran quay trở lại thị trường hợp pháp trong 60 ngày có thể làm gia tăng nguồn cung ngắn hạn. Sản lượng dầu thô của Iran hiện ước tính khoảng 3,2 triệu thùng/ngày, nhưng phần lớn bị hạn chế xuất khẩu do trừng phạt. Một phần nguồn cung này có thể được khơi thông, tạo áp lực giảm giá lên dầu Brent và WTI.
Phản ứng tức thời đã được ghi nhận: giá dầu WTI giảm 2,7% trong phiên 22/6, lần đầu tiên xuống dưới ngưỡng 75 USD/thùng kể từ tháng 3. Điều này cho thấy thị trường đang định giá lại rủi ro địa chính trị Trung Đông và kỳ vọng nguồn cung bổ sung.
Đối với các thị trường khác:
- Forex: Đồng USD có thể chịu áp lực nhẹ nếu căng thẳng giảm bớt, nhưng tác động còn phụ thuộc vào diễn biến đàm phán hạt nhân.
- Chứng khoán: Cổ phiếu năng lượng, đặc biệt là các công ty dầu khí Mỹ, có thể điều chỉnh giảm trong ngắn hạn do lo ngại biên lợi nhuận thu hẹp.
- Crypto: Thị trường crypto ít bị ảnh hưởng trực tiếp, nhưng tâm lý risk-on có thể được hỗ trợ nếu căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng giấy phép chỉ có hiệu lực tạm thời và không áp dụng cho các thực thể chịu trừng phạt khác. Rủi ro vẫn hiện hữu nếu đàm phán đổ vỡ hoặc không được gia hạn sau ngày 21/8.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các cuộc thương lượng Mỹ-Iran tại Thụy Sĩ đang tập trung vào bốn chủ đề chính:
- Chương trình hạt nhân của Iran.
- Vấn đề tài sản bị phong tỏa.
- An ninh khu vực.
- Bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.
Bên cạnh đó, một số dữ kiện quan trọng cần theo dõi trong thời gian tới:
- Thời hạn giấy phép: 21/8/2026 – khả năng gia hạn hoặc thu hồi sẽ tác động mạnh đến giá dầu.
- Phản ứng từ các đồng minh của Mỹ, đặc biệt là Israel, vốn có lập trường cứng rắn với Iran.
- Dữ liệu tồn kho dầu thô Mỹ và sản lượng từ OPEC+ trong bối cảnh nguồn cung Iran có thể tăng.
- Biến động tỷ giá USD và lợi suất trái phiếu Mỹ khi kỳ vọng lạm phát thay đổi.
Giới phân tích cho rằng quyết định của Bộ Tài chính là tín hiệu cho thấy Washington đang sử dụng các biện pháp nới lỏng có giới hạn nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho tiến trình đàm phán. Nhà đầu tư cần theo dõi sát các cuộc đàm phán tiếp theo để đánh giá tác động dài hạn lên thị trường năng lượng và các tài sản tài chính liên quan.