Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 11/6, Tòa Phúc thẩm liên bang Mỹ đã gia hạn lệnh tạm ngưng thi hành phán quyết của tòa cấp dưới liên quan đến mức thuế quan toàn cầu 10% mới. Mức thuế này do Tổng thống Donald Trump áp đặt hồi tháng 2/2026. Quyết định cho phép Chính phủ Mỹ tiếp tục thu thuế từ ba nhà nhập khẩu vừa được miễn nộp thuế vào tuần trước, trong khi chờ kháng cáo được xem xét.
Trước đó, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ đã ra phán quyết bác bỏ các mức thuế mới vào ngày 7/5. Tuy nhiên, tòa này không ban hành lệnh ngừng thu thuế trên diện rộng. Sau khi Chính quyền kháng cáo, Tòa Phúc thẩm liên bang ngày 12/5 đã tạm thời cho phép tiếp tục thu thuế đối với ba nhà nhập khẩu thắng kiện.
| Dữ kiện | Chi tiết |
|---|---|
| Mức thuế | 10% toàn cầu, áp theo Mục 122 Đạo luật Thương mại năm 1974 |
| Thời điểm áp đặt | Tháng 2/2026 |
| Cơ sở pháp lý | Mục 122, cho phép Tổng thống áp thuế tới 15% trong tối đa 150 ngày |
| Hiệu lực tối đa | Hết ngày 24/7/2026 nếu Quốc hội Mỹ không gia hạn |
| Phán quyết gốc | Tòa Thương mại Quốc tế Mỹ bác thuế mới ngày 7/5 |
| Kháng cáo | Chính quyền kháng cáo; Tòa Phúc thẩm tạm ngưng phán quyết cấp dưới từ 12/5 |
| Bên bị ảnh hưởng | 2 doanh nghiệp nhỏ và tiểu bang Washington (mua hàng cho Đại học Washington) |
Đáng chú ý, theo CNBC News, Mục 122 cho phép Tổng thống áp mức thuế lên tới 15% trong thời hạn 150 ngày để giải quyết tình trạng thâm hụt thương mại. Sau thời hạn này, mọi quyết định gia hạn cần được Quốc hội chấp thuận.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Quyết định này duy trì áp lực thuế quan lên dòng chảy thương mại toàn cầu. Mức 10% trên diện rộng tác động trực tiếp đến chi phí nhập khẩu của các doanh nghiệp Mỹ. Điều này làm gia tăng chi phí vốn và tạo thêm rủi ro thanh khoản cho chuỗi cung ứng.
Bối cảnh cho thấy một yếu tố policy lag: thuế quan mới được áp sau khi Tòa án Tối cao bãi bỏ phần lớn các mức thuế mà ông Trump áp đặt vào năm 2025. Việc phải liên tục điều chỉnh khung pháp lý tạo ra sự bất định cho doanh nghiệp. Tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) có thể gia tăng trong giới đầu tư khi chi phí thương mại leo thang.
Báo cáo liên quan từ VietnamPlus (11/6/2026) cho thấy số tiền hoàn thuế quan cho doanh nghiệp đã vượt số thuế thu về, với mức chênh lệch 42 triệu USD. Con số này tuy nhỏ so với tổng thể tài chính chính phủ nhưng báo hiệu nguồn thu ảm đạm trong nhiều tháng tới. Điều này càng làm tăng áp lực lên chính sách tài khóa Mỹ.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Cuộc chiến pháp lý xoay quanh thuế quan diễn ra trong bối cảnh chính quyền Mỹ đồng thời đối mặt với các vụ kiện khác. Liên minh châu Âu, Brazil và các quốc gia khác cũng phản đối kế hoạch áp thuế mới. Cụ thể, người phát ngôn của Ủy ban châu Âu cho rằng các biện pháp thuế quan mới là “không chính đáng”.
- ECB vừa tăng lãi suất lần đầu tiên trong gần 3 năm, từ 2,0% lên 2,25% - một dấu hiệu phòng vệ lạm phát ở châu Âu.
- Nhật Bản xếp tiền điện tử vào cùng khung quản lý chứng khoán, giảm mạnh thuế đầu tư tiền số.
- Bitcoin giảm từ ~90.000 USD (đầu 1/2026) xuống dưới 60.000 USD (ngày 5/6), mất hơn 33% trong 6 tháng.
Thị trường hàng hóa, đặc biệt là năng lượng, cũng chịu áp lực từ địa chính trị và biến động tỷ giá. Mức WTI/Brent cần được theo dõi sát khi thuế quan tác động đến chi phí vận chuyển và nhập khẩu. Dòng tiền ròng vào các tài sản phòng thủ có thể tăng lên khi môi trường pháp lý chưa ngã ngũ.
Như vậy, các trader và nhà đầu tư cần cập nhật liên tục diễn biến tại Quốc hội Mỹ trước thời hạn 24/7/2026. Mọi dấu hiệu về việc gia hạn hay bãi bỏ thuế quan sẽ tạo ra biến động mạnh trên thị trường forex và hàng hóa toàn cầu.