Từ Quyết định 1129: Chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công nhìn từ góc độ áp lực thanh khoản hệ thống

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Ngày 24/06/2026, Chính phủ ban hành Quyết định số 1129/QĐ-TTg phê duyệt phương án chấm điểm các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương về thực hiện giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công.

Thông tin được Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương công bố tại cuộc Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6 ngày 4/7 tại Hà Nội.

Đây là lần đầu tiên Việt Nam triển khai cơ chế chấm điểm kết quả giải ngân vốn đầu tư công. Hệ thống được xây dựng theo ba mốc thời gian: chấm điểm theo tháng, theo quý và theo năm.

Kết quả chấm điểm theo tháng và quý mang ý nghĩa nhắc nhở, đôn đốc và cảnh báo đối với các đơn vị có điểm số thấp. Kết quả chấm điểm cả năm là căn cứ đánh giá, phân loại chất lượng công việc của lãnh đạo, cá nhân và tập thể.

Bộ Tài chính đang xây dựng hướng dẫn chi tiết về phương pháp tính điểm. Trong tháng 7, Bộ sẽ ban hành hướng dẫn để các bộ, ngành và địa phương cập nhật số liệu.

Phương pháp chấm điểm sẽ được vận hành trên hệ thống điện tử và cơ sở dữ liệu. Bộ Tài chính kỳ vọng ngay trong tháng 7 sẽ có kết quả đầu tiên từ quá trình vận hành thử nghiệm.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Quyết định 1129 đánh dấu bước chuyển từ cơ chế đôn đốc hành chính sang cơ chế lượng hóa trách nhiệm người đứng đầu trong giải ngân vốn đầu tư công.

Vốn đầu tư công là một trong những kênh bơm thanh khoản chính vào nền kinh tế. Khi giải ngân chậm, dòng tiền bị tắc nghẽn tại khâu ngân sách, không đến được các dự án hạ tầng, bất động sản và chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng.

Theo Thứ trưởng Trần Quốc Phương, Chính phủ xác định một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất của đầu tư công là công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Đây là nội dung cần tạo đột phá.

Những điểm nghẽn truyền thống vẫn tồn tại bao gồm:

• Giải phóng mặt bằng chậm.
• Một số quy định còn bất cập.
• Biến động giá nguyên vật liệu.
• Trình tự, thủ tục thực hiện dự án phức tạp.

Việc đưa kết quả chấm điểm vào đánh giá thi đua, khen thưởng và xem xét kỷ luật tạo áp lực trực tiếp lên bộ máy lãnh đạo. Điều này có thể rút ngắn độ trễ chính sách (policy lag) giữa quyết định phân bổ vốn và dòng tiền thực tế đến nền kinh tế.

Bộ Tài chính kỳ vọng phương pháp chấm điểm mới sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong tốc độ giải ngân. Nếu thành công, dòng tiền đầu tư công sẽ được đẩy mạnh vào nửa cuối năm 2026.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Quyết định 1129 được ban hành trong bối cảnh Chính phủ coi đầu tư công là lĩnh vực trọng tâm nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Thủ tướng Chính phủ đặc biệt quan tâm đến vấn đề này.

Các dữ kiện cần theo dõi trong thời gian tới:

• Hướng dẫn chi tiết phương pháp tính điểm từ Bộ Tài chính dự kiến ban hành trong tháng 7/2026.
• Kết quả vận hành thử nghiệm hệ thống chấm điểm điện tử trong tháng 7.
• Công bố kết quả chấm điểm sau khi báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
• Phản ứng của các bộ, ngành, địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp.

Bộ Tài chính có kế hoạch công bố kết quả chấm điểm để các cơ quan báo chí đồng hành trong việc theo dõi, giám sát. Điều này tạo thêm một lớp áp lực công khai lên các đơn vị có điểm số thấp.

Trong quá trình thực hiện, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục nghiên cứu, rà soát và hoàn thiện phương pháp tính điểm nhằm bảo đảm tính chính xác, khách quan và minh bạch.