Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Từ ngày 1-7, Luật Thương mại điện tử 2025 chính thức có hiệu lực tại Việt Nam. Quy định này yêu cầu các sàn thương mại điện tử (TMĐT) phải thực hiện định danh (xác thực danh tính) người bán hàng trên nền tảng số.
Mục tiêu chính là tăng tính minh bạch, bảo vệ người tiêu dùng và hạn chế hàng giả, hàng nhái. Theo Tuổi Trẻ, các sàn TMĐT lớn đã công bố kế hoạch đáp ứng quy định này.
| Sàn TMĐT | Biện pháp định danh & kiểm duyệt | Thời điểm triển khai |
|---|---|---|
| Shopee | Định danh qua chip trên CCCD bằng công nghệ NFC; kết nối dữ liệu với Bộ Công an; đối chiếu CCCD và mã số thuế | Đã triển khai từ tháng 6-2025 |
| Lazada | Rà soát, xác thực thông tin; hệ thống kiểm duyệt kết hợp AI + đội ngũ chuyên trách; lưu trữ dữ liệu để truy vết | Đã và đang triển khai |
| TikTok Shop | Kiểm duyệt nội dung livestream tự động (AI) + đội ngũ kiểm duyệt viên; xử lý vi phạm có thể tạm ngưng, chấm dứt hợp đồng | Đang áp dụng |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Quy định định danh tác động trực tiếp đến chi phí vận hành của các nhà bán hàng online truyền thống. Khi danh tính bị xác thực, chi phí tuân thủ (compliance cost) gia tăng cho các hoạt động kinh doanh thiếu minh bạch.
Hàng giả, hàng nhái phụ thuộc vào tính ẩn danh để tồn tại. Khi dòng tiền ròng (net flow) từ các tài khoản ẩn danh bị siết chặt, rủi ro thanh khoản (liquidity risk) đối với các đối tượng này tăng cao.
Tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) có thể xuất hiện ở một số nhà bán hàng nhỏ lẻ. Họ phải đối mặt với lựa chọn hoặc tuân thủ, hoặc rút lui khỏi thị trường chính thức.
Độ trễ chính sách (policy lag) sẽ tồn tại trong vài tháng đầu tiên. Cơ quan quản lý cần thời gian để kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm sau khi quy định có hiệu lực.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Việc định danh người bán online tạo ra bối cảnh pháp lý mới cho thị trường TMĐT Việt Nam. Các sàn TMĐT đều cam kết sẵn sàng, nhưng hiệu quả thực tế phụ thuộc vào năng lực thực thi.
Shopee đã tích hợp NFC và kết nối dữ liệu với Bộ Công an từ tháng 6-2025. Lazada áp dụng công nghệ AI kết hợp kiểm tra thủ công. TikTok Shop kiểm duyệt nội dung livestream tự động.
Các nhà đầu tư và trader cần theo dõi các xu hướng sau:
- Tỷ lệ vi phạm hàng giả/hàng nhái giảm sau 6-12 tháng thực thi.
- Chi phí tuân thủ của doanh nghiệp bán lẻ chính hãng có tăng hay không.
- Phản ứng của các nhà bán hàng nhỏ lẻ: rút lui hoặc chuyển đổi mô hình.
Ông Huỳnh Tấn Phát - Phó giám đốc ngành hàng tại Di Động, ủng hộ quy định này. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng việc ngăn chặn hoàn toàn hàng giả là không dễ dàng.
Thị trường TMĐT Việt Nam đang ở giai đoạn chuyển đổi cấu trúc. Các quy định minh bạch hóa có thể làm thay đổi bản đồ cạnh tranh giữa các sàn TMĐT trong trung hạn.