Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại Lễ hội Tài chính số 2026 ngày 6/6/2026, khẳng định thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành huyết mạch của nền kinh tế số. Sự kiện do Báo Tuổi Trẻ phối hợp Văn phòng, Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước), Sở Công thương TPHCM và Napas tổ chức.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Phó Thủ tướng nhấn mạnh thanh toán số đã chuyển từ lựa chọn mới mẻ thành nhu cầu thiết yếu. Dữ liệu số, định danh số, kết nối số và thanh toán số đang hình thành nền tài chính hiện đại, minh bạch.
Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 928/QĐ-TTg ngày 25/5/2026 phê duyệt Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026 – 2030. Các mục tiêu cụ thể được nêu rõ:
| Chỉ tiêu | Hiện tại (cuối 2025) | Mục tiêu 2030 |
|---|---|---|
| Tỉ lệ người từ 15 tuổi có tài khoản ngân hàng | 88,96% | 95% |
| Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt so với GDP | 28 lần | 30 lần |
Số liệu trên do Ngân hàng Nhà nước thống kê, được Phó Thủ tướng dẫn lại tại hội thảo. Ông đánh giá khả năng hoàn thành mục tiêu rất cao.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng chỉ ra các thách thức: khoảng cách đô thị – nông thôn trong tiếp cận dịch vụ; người cao tuổi, thu nhập thấp còn e ngại; hạ tầng thanh toán cần mở rộng và nâng bảo mật; an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân là thách thức lớn trước tội phạm công nghệ cao.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Thanh toán không dùng tiền mặt thúc đẩy lưu chuyển dòng tiền, mở rộng tiếp cận dịch vụ tài chính và nâng cao hiệu quả quản trị. Dòng tiền số hóa giúp giảm chi phí giao dịch, tăng tốc độ luân chuyển vốn trong nền kinh tế.
Với tỉ lệ tài khoản 88,96% và giá trị giao dịch 28 lần GDP, Việt Nam đã đạt ngưỡng cao so với nhiều nước đang phát triển. Điều này phản ánh sự dịch chuyển mạnh mẽ từ tiền mặt sang kênh điện tử.
Đối với nhà đầu tư, sự thay đổi này tạo áp lực lên các ngân hàng thương mại trong việc đầu tư hạ tầng số, đồng thời mở ra cơ hội cho các công ty fintech, thanh toán trung gian. Chi phí vốn cho chuyển đổi số có thể tăng trong ngắn hạn, nhưng lợi ích dài hạn từ giảm chi phí vận hành và tăng doanh thu phí dịch vụ là rõ ràng.
Rủi ro thanh khoản từ việc dòng tiền dịch chuyển nhanh hơn có thể ảnh hưởng đến các tổ chức tài chính chậm thích ứng. Tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) có thể xuất hiện nếu an ninh mạng không được đảm bảo, dẫn đến mất lòng tin vào hệ thống.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia 2026-2030 đặt ra nhiều giải pháp cụ thể:
- Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính nghiên cứu chính sách tạo thuận lợi cho ứng dụng công nghệ số trong ngân hàng.
- Ban hành quy định pháp luật về tiêu chuẩn kỹ thuật để kết nối liên thông giữa các tổ chức tín dụng, fintech và các tổ chức cung ứng dịch vụ tài chính.
- Đẩy mạnh phát triển sản phẩm tài chính số, ngân hàng số qua thiết bị di động cho vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa.
- Khuyến khích doanh nghiệp trả lương qua tài khoản và thanh toán hàng hóa, dịch vụ không dùng tiền mặt.
- Ban hành quy định về an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân đối với tổ chức cung ứng dịch vụ tài chính số.
Bối cảnh kinh tế vĩ mô: Việt Nam đang trong giai đoạn tăng trưởng kinh tế số mạnh mẽ, với GDP năm 2025 ước tăng 7-8%. Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước duy trì ổn định, lãi suất điều hành ở mức thấp để hỗ trợ tăng trưởng.
Các yếu tố cần theo dõi: tiến độ triển khai hạ tầng thanh toán số; tốc độ áp dụng của nhóm dân số yếu thế; diễn biến tội phạm mạng và các vụ lừa đảo liên quan đến thanh toán điện tử; chính sách của các nước lớn về tiền kỹ thuật số và tài chính số.
Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu ngân hàng và fintech có thể hưởng lợi từ xu hướng này. Các quỹ ETF tập trung vào ngành tài chính số cũng là kênh tham khảo. Tuy nhiên, rủi ro pháp lý và an ninh mạng vẫn là biến số khó lường.