Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 9/7/2026, tại tọa đàm do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Âu Anh Tuấn công bố mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD vào năm 2027. Năm 2026, kim ngạch dự kiến đạt khoảng 75 tỷ USD.
Để đạt mục tiêu, kim ngạch cần tăng hơn 15% so với cùng kỳ. Đây là thách thức lớn trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chậm lại, bảo hộ thương mại gia tăng, chi phí logistics leo thang và các tiêu chuẩn khắt khe hơn từ Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 2026 (ước) | 75 tỷ USD | Cục Hải quan |
| Mục tiêu năm 2027 | 100 tỷ USD | Chính phủ |
| Mức tăng trưởng yêu cầu | Trên 15% | Ước tính từ Cục Hải quan |
Ông Âu Anh Tuấn nhấn mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số là then chốt. Các rào cản hiện hữu bao gồm: doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu phải trải qua nhiều thủ tục liên bộ, khai báo y tế bắt buộc với phương tiện vận chuyển ngay cả khi không có dịch, và yêu cầu kiểm dịch thực vật, động vật.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Mục tiêu 100 tỷ USD phản ánh nỗ lực mở rộng quy mô xuất khẩu, kéo theo dòng tiền ròng vào nền kinh tế Việt Nam thông qua thặng dư thương mại. Tuy nhiên, áp lực từ chi phí tuân thủ và thủ tục tầng nấc đang làm tăng chi phí vốn cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Đối với nhà đầu tư, đây là tín hiệu về chính sách hỗ trợ ngành nông sản – nhóm hàng chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu xuất khẩu. Nếu cải cách thành công, biên lợi nhuận của các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu (thủy sản, trái cây, hạt điều, cà phê) có thể được cải thiện nhờ giảm chi phí logistics và thời gian thông quan.
Ở chiều ngược lại, rủi ro thanh khoản hệ thống vẫn hiện hữu nếu các biện pháp bảo hộ thương mại từ đối tác lớn gia tăng. Dòng tiền phòng thủ (risk-off) có thể chuyển hướng khỏi các cổ phiếu xuất khẩu nhạy cảm với chu kỳ toàn cầu.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Chính phủ đã đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính từ đầu năm 2026. Cục Hải quan đề xuất số hóa toàn bộ quy trình, kết nối dữ liệu giữa các bộ ngành để giảm thời gian thông quan và chi phí tuân thủ.
- Doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu thực vật phải xin giấy phép kiểm dịch từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước khi hàng về cửa khẩu.
- Đối với sản phẩm động vật, cần văn bản chấp thuận của cơ quan chuyên ngành trước khi nhập khẩu.
- Phương tiện vận chuyển hàng hóa nhập khẩu vẫn phải khai báo y tế trong mọi trường hợp, bất kể tình trạng dịch bệnh.
Ông Âu Anh Tuấn cho rằng cần cắt giảm các thủ tục không còn phù hợp trước khi số hóa toàn bộ. Các nhà đầu tư cần theo dõi tiến độ cải cách và phản ứng từ các thị trường xuất khẩu chính, đặc biệt là Mỹ và EU, nơi áp dụng tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.