Từ mục tiêu giải ngân 100% của TP.HCM nhìn về áp lực dòng tiền đầu tư công và tác động vĩ mô

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Chiều 4-6-2026, UBND TP.HCM tổ chức phiên họp đánh giá tình hình kinh tế - xã hội tháng 5 và 5 tháng đầu năm. Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được chủ trì hội nghị và đưa ra chỉ đạo quyết liệt về giải ngân đầu tư công. Ông nhấn mạnh mục tiêu giải ngân 100% trong năm 2026, đồng thời khẳng định: “Không có chuyện hơn 90%”.

Dữ liệu giải ngân 5 tháng đầu năm 2026 được công bố trực tiếp tại hội nghị cho thấy sự cách biệt đáng chú ý giữa TP.HCM và cả nước. Cụ thể:

Chủ tịch Nguyễn Văn Được nhìn nhận: “Năm 2025, TP cao hơn cả nước nhưng năm nay lại thấp hơn. Đây là điều rất đáng suy nghĩ”. Ông cũng yêu cầu tháng 6-2026 phải đạt 40% giải ngân để đảm bảo kế hoạch tăng trưởng hai con số.

Bên cạnh đó, các chỉ tiêu kinh tế nổi bật khác trong 5 tháng đầu năm cũng được liệt kê. Sản xuất công nghiệp tăng 11%; thương mại, dịch vụ, tiêu dùng tăng 12,8%; du lịch tăng 78,9%; thu ngân sách chưa đạt 50% nhưng được đánh giá là tỷ lệ khá cao.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Đầu tư công là một kênh dẫn vốn trực tiếp vào nền kinh tế, tác động đến nhiều nhóm ngành. Tình trạng giải ngân chậm (17,7% so với kế hoạch) phản ánh một hiện tượng “tắc nghẽn dòng tiền” ở cấp độ vi mô, trái ngược với các chỉ số vĩ mô khả quan như FDI dẫn đầu cả nước và doanh nghiệp thành lập mới tăng.

Nguyên nhân được lãnh đạo TP chỉ ra gồm: khó khăn từ việc thành lập các đơn vị sự nghiệp theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp; các dự án trải qua nhiều địa phương thiếu sự phối hợp. Điều này tạo ra độ trễ chính sách (policy lag) nhất định, ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế.

Về phía cung tiền, lãnh đạo TP đặt mục tiêu tín dụng phải tăng 17% để hỗ trợ tăng trưởng. Tuy nhiên, nếu giải ngân đầu tư công không đạt kỳ vọng, hiệu ứng số nhân từ chi tiêu chính phủ sẽ bị suy giảm, gây áp lực lên dòng tiền ròng vào các kênh tài sản như chứng khoán, bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp.

Chủ tịch Nguyễn Văn Được đã áp dụng nguyên tắc “6 rõ” và “3 không” để siết chặt kỷ luật tài khóa. Trong đó, nguyên tắc “3 không” bao gồm: không đổ thừa cơ chế; không được không quyết liệt; không thể không có sản phẩm. Đây là một tín hiệu về sự thay đổi trong quản trị dòng tiền công, có thể làm thay đổi kỳ vọng của thị trường về tốc độ giải ngân trong nửa cuối năm.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

TP.HCM đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026. Để đạt được, lãnh đạo TP yêu cầu một loạt ngành phải tăng trưởng đồng bộ. Cụ thể:

• Công nghiệp tăng 12%.
• Xây dựng tăng khoảng 14%.
• Dịch vụ bán lẻ tăng khoảng 14%.
• Lưu trú ăn uống tăng khoảng 15%.
• Lữ hành tăng khoảng 12%.
• Tín dụng tăng 17%.

Vốn đầu tư toàn xã hội mục tiêu đạt 472.000 tỉ đồng. Chủ tịch Nguyễn Văn Được cho rằng chỉ cần giải ngân 10-20% của con số này là có thể tạo ra bước đệm tăng trưởng. Các dự án trọng điểm dự kiến khởi công vào tháng 7 và tháng 9-2026.

Về cơ chế xử lý, các đơn vị giải ngân dưới 5% hoặc 0% sẽ bị phê bình. TP sẽ cắt vốn của các xã, phường có tỷ lệ giải ngân thấp để chuyển sang các công trình trọng điểm khác. Sở Nội vụ được giao nhiệm vụ gắn KPI theo kế hoạch, thưởng phạt công tâm, và công bố danh sách giải ngân hàng tháng, hàng quý.

Biến số đáng chú ý là tỷ lệ giải ngân TP.HCM trong 5 tháng đầu năm thấp hơn cả nước, trái ngược với năm 2025. Điều này cho thấy rủi ro thanh khoản của khu vực công đang có dấu hiệu chậm lại, bất chấp các chỉ số FDI và doanh nghiệp mới khả quan.