Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo thông tin từ Reuters được Tuổi Trẻ dẫn lại ngày 21-7, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch áp thuế với thuốc generic (thuốc gốc) nhập khẩu. Mục tiêu là ép các công ty dược xây nhà máy tại Mỹ.
Mức thuế dự kiến tăng theo lộ trình hai giai đoạn:
| Thời điểm | Mức thuế |
|---|---|
| Tháng 8-2028 | 100% |
| Tháng 8-2029 | 200% |
Thuốc gốc chiếm khoảng 90% số đơn thuốc của người dân Mỹ. Chúng được sản xuất nhiều nhất tại Ấn Độ và phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu từ Trung Quốc. Cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ đều coi đây là lỗ hổng an ninh quốc gia.
Trước đó, hồi tháng 4-2025, ông Trump đã ký sắc lệnh áp thuế 100% với thuốc biệt dược nhập khẩu, trừ khi nhà sản xuất đồng ý giá chính phủ hoặc cam kết sản xuất trong nước. Năm 2025, các nhà sản xuất dược lớn nhất thế giới đã ký thỏa thuận miễn thuế cho hàng tỉ USD thuốc. Thuốc gốc cũng được miễn thuế, nhưng các công ty vừa và nhỏ vẫn chịu phạt nếu không tự đàm phán hoặc chuyển địa điểm sản xuất.
Hầu hết các nhà sản xuất biệt dược lớn đã công bố kế hoạch xây dựng hoặc mở rộng nhà máy tại Mỹ. Tuy nhiên, doanh nghiệp sản xuất thuốc gốc hoạt động với biên lợi nhuận rất mỏng, nên chỉ một số ít đưa ra cam kết tương tự.
Ông John Murphy, Tổng giám đốc điều hành Hiệp hội Thuốc dễ tiếp cận (Association for Accessible Medicines), đại diện cho các nhà sản xuất thuốc gốc, cho biết ngành sẽ phối hợp với chính quyền và các nhà lập pháp để tìm giải pháp khôi phục tăng trưởng và ưu tiên vị thế của ngành như một tài sản an ninh quốc gia.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Chính sách thuế quan mới tạo ra một cú sốc chi phí trực tiếp lên chuỗi cung ứng dược phẩm toàn cầu. Với mức thuế 100-200%, giá thuốc gốc nhập khẩu vào Mỹ sẽ tăng vọt, đẩy chi phí y tế lên cao hơn nữa.
Điều này gây áp lực lên lạm phát Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe – một thành phần quan trọng trong chỉ số CPI. Nếu các công ty chuyển sản xuất về Mỹ, chi phí lao động và tuân thủ quy định cao hơn sẽ làm giảm biên lợi nhuận của các hãng dược generic vốn đã mỏng.
Dòng tiền đầu tư có thể dịch chuyển: các quỹ đầu cơ và nhà đầu tư tổ chức có thể điều chỉnh danh mục khỏi các cổ phiếu dược phẩm Ấn Độ và Trung Quốc phụ thuộc vào xuất khẩu sang Mỹ. Ngược lại, các công ty dược Mỹ có năng lực sản xuất nội địa hoặc kế hoạch mở rộng nhà máy sẽ hưởng lợi tương đối.
Trên thị trường ngoại hối, đồng INR (rupee Ấn Độ) và CNY (nhân dân tệ) có thể chịu áp lực giảm giá do kỳ vọng xuất khẩu dược phẩm sang Mỹ suy giảm. Đồng USD có thể mạnh lên nhờ dòng vốn chảy vào tài sản an toàn.
Trong lĩnh vực hàng hóa, nguyên liệu dược phẩm (API) từ Trung Quốc sẽ bị ảnh hưởng gián tiếp. Nếu Mỹ mở rộng thuế sang cả nguyên liệu, chuỗi cung ứng toàn cầu càng căng thẳng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Chính sách này diễn ra trong bối cảnh Mỹ đang đối mặt với chi phí y tế leo thang và vấn đề an ninh quốc gia về nguồn cung thuốc. Các bác sĩ và chuyên gia chuỗi cung ứng cảnh báo nguy cơ thiếu hụt thuốc thiết yếu, phân phối theo định lượng và tăng chi phí.
Những yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới:
- Phản ứng từ chính phủ Ấn Độ và Trung Quốc – có thể đưa ra biện pháp đáp trả hoặc đàm phán miễn trừ.
- Khả năng Quốc hội Mỹ can thiệp – các nhà lập pháp có thể sửa đổi hoặc trì hoãn lộ trình thuế.
- Động thái của các công ty dược generic: số lượng doanh nghiệp cam kết xây nhà máy tại Mỹ sẽ ảnh hưởng đến mức độ thực thi của chính sách.
- Biến động giá cổ phiếu ngành dược phẩm trên các sàn chứng khoán Mỹ, Ấn Độ và Trung Quốc.
- Diễn biến lạm phát Mỹ và chính sách tiền tệ của FED – nếu chi phí y tế tăng, FED có thể duy trì lãi suất cao hơn lâu hơn.
Ông John Murphy của Hiệp hội Thuốc dễ tiếp cận nhấn mạnh ngành sẽ tìm kiếm giải pháp khôi phục tăng trưởng và ưu tiên vị thế an ninh quốc gia. Điều này cho thấy các cuộc vận động hành lang sẽ diễn ra mạnh mẽ.
Thông tin thêm: bài báo cũng đề cập chiến sự Iran tốn 37,5 tỉ USD, nhưng không liên quan trực tiếp đến chính sách thuế dược phẩm.