Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) vận hành từ 22-12-2024. Hiện tại, nhiều khu vực bên trong các nhà ga vẫn còn trống trải.
Phần lớn không gian thương mại tại các nhà ga chưa được khai thác. Ngoại trừ một số máy bán hàng tự động và các hoạt động triển lãm, sự kiện được tổ chức theo từng đợt.
Tại các ga ngầm như Bến Thành, Nhà hát Thành phố, Ba Son, nhiều khu vực rộng rãi đều bỏ trống. Chưa có đơn vị kinh doanh hoạt động tại các vị trí này.
Ngày 31-3-2026, UBND TP.HCM đã có văn bản chấp thuận chủ trương cho phép xây dựng phương án quản lý, sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng tuyến metro số 1 để cung cấp dịch vụ.
| Hạng mục | Chi tiết |
|---|---|
| Thời điểm vận hành | 22-12-2024 |
| Đơn vị quản lý | Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 |
| Phạm vi khai thác | Mặt bằng thương mại, dịch vụ trong nhà ga; vị trí quảng cáo tại nhà ga, khu vực cầu cạn và không gian phụ trợ khác |
| Loại trừ | Khu vực phục vụ vận hành, chạy tàu, bảo đảm an toàn hệ thống |
| Nguồn thu | Toàn bộ nộp vào ngân sách TP.HCM |
| Văn bản chủ trương | Ngày 31-3-2026, UBND TP.HCM |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc khai thác mặt bằng thương mại, quảng cáo tại các nhà ga metro số 1 mang tính chất gia tăng nguồn thu cho ngân sách TP.HCM. Đây là nguồn thu bổ sung, không phải nguồn thu chính từ hoạt động vận tải.
Phương án khai thác chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Do đó, chưa có cơ sở để xác định số thu dự kiến hằng năm hoặc tỉ lệ đóng góp vào tổng doanh thu vận hành.
Việc xác định nguồn thu phải căn cứ vào nhiều yếu tố:
- Diện tích và vị trí mặt bằng thương mại
- Loại hình dịch vụ (cửa hàng tiện lợi, quầy cà phê, khu vực ăn uống nhanh)
- Giá dịch vụ và phương thức lựa chọn đơn vị thuê
- Thời gian khai thác cụ thể
Trong giai đoạn hiện nay, toàn bộ số tiền thu được từ cung cấp dịch vụ sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng tuyến metro số 1 được nộp vào ngân sách TP. Đây là cơ sở để đánh giá hiệu quả thực hiện và xây dựng phương án khai thác chính thức, mở rộng sau này.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Về cơ sở pháp lý, hiện nay đã có đầy đủ các quy định để triển khai thực hiện. Cụ thể:
- Nghị định số 15/2025/NĐ-CP quy định việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt
- Nghị định số 99/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định quy định việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông
Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 đang xây dựng dự thảo phương án. Dự thảo này được gửi lấy ý kiến các cơ quan liên quan để hoàn thiện, trình UBND TP xem xét, phê duyệt.
Phương án khai thác phải đáp ứng các yêu cầu về an toàn chạy tàu, phòng cháy chữa cháy, thoát hiểm, an ninh trật tự. Đồng thời, phải phù hợp với luồng di chuyển của hành khách, khu vực kỹ thuật và thiết bị an toàn.
Hành khách thường xuyên sử dụng metro số 1, như anh Nguyễn Văn Sơn, đề xuất bổ sung các cửa hàng tiện lợi, quầy cà phê, khu vực ăn uống nhanh hoặc các dịch vụ thanh toán tại nhà ga. Anh Nguyễn Văn Đức (Thủ Đức) dẫn ví dụ từ Nhật Bản, nơi nhà ga metro được khai thác như không gian thương mại - dịch vụ đa chức năng.
Sở Xây dựng TP.HCM cho biết việc xây dựng phương án khai thác không phát sinh khó khăn về cơ sở pháp lý. Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 đang thực hiện theo đúng quy định và chủ trương của UBND TP.