Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 13/7, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã kêu gọi cộng đồng quốc tế đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình Nghị sự 2030 vì Phát triển bền vững. Lời kêu gọi này được đưa ra tại phiên khai mạc cấp bộ trưởng của Diễn đàn Chính trị cấp cao về Phát triển bền vững (Theo Vietnam+).
Sau một thập kỷ kể từ khi Chương trình Nghị sự 2030 được khởi động, thế giới ghi nhận một số thành tựu quan trọng. Theo ông Guterres, tỷ lệ tử vong ở trẻ em và bà mẹ giảm đáng kể. Số người dân được tiếp cận an sinh xã hội, nước sạch, dịch vụ vệ sinh, mạng điện và Internet ngày càng tăng. Các hủ tục như tảo hôn suy giảm nhanh hơn. Năng lượng tái tạo ghi nhận tốc độ tăng trưởng theo cấp số nhân (Nguồn: Vietnam+).
Tuy nhiên, Tổng Thư ký LHQ nhấn mạnh hành trình hướng tới SDGs đã đối mặt với những bước thụt lùi nghiêm trọng trong những năm gần đây. Xung đột và tình trạng bất bình đẳng gia tăng. Nhiệt độ trung bình toàn cầu có nguy cơ vượt ngưỡng 1,5 độ C trong ngắn hạn.
Bảng dưới đây tổng hợp các chỉ số tài chính và rủi ro được đề cập trong bài phát biểu:
| Chỉ số | Giá trị/Diễn biến | Nguồn |
|---|---|---|
| Khoảng cách tài chính cho SDGs | Hơn 4.000 tỷ USD mỗi năm | Tổng Thư ký LHQ (Vietnam+) |
| Nhiệt độ trung bình toàn cầu | Nguy cơ vượt ngưỡng 1,5 độ C | Tổng Thư ký LHQ (Vietnam+) |
| Xung đột Trung Đông làm gián đoạn | Giá nhiên liệu, phân bón, lương thực tăng vọt | Tổng Thư ký LHQ (Vietnam+) |
| Áp lực tài chính tại các nước đang phát triển | Nợ công chồng chất; nội tệ mất giá; thiếu hụt đầu tư; chi phí vay vốn tăng | Tổng Thư ký LHQ (Vietnam+) |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Khoảng cách tài trợ 4.000 tỷ USD mỗi năm cho SDGs cho thấy một vấn đề cơ cấu trong dòng chảy vốn toàn cầu. Chi phí vốn tăng cao và dư địa tài khóa thu hẹp đang đẩy các quốc gia đang phát triển vào tình thế phòng thủ tài sản (risk-off).
Theo ông Guterres, khó khăn tài chính ở các nước đang phát triển đến từ gánh nặng nợ công, đồng nội tệ mất giá, thiếu hụt đầu tư và chi phí vay vốn gia tăng. Các yếu tố này tạo ra độ trễ chính sách (policy lag), làm chậm quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo. Tổng Thư ký LHQ kêu gọi giảm chi phí vốn để dòng đầu tư hướng tới những nơi có tiềm năng lớn nhất, đặc biệt là năng lượng sạch.
Xung đột tại Trung Đông được xác định là một yếu tố gây nhiễu loạn thêm. Nó không chỉ gây tổn thất cho dân thường và cơ sở hạ tầng, mà còn đẩy giá nhiên liệu, phân bón và lương thực tăng vọt. Điều này làm gián đoạn thương mại, vận tải và du lịch toàn cầu, gây thêm áp lực lạm phát.
Trong bối cảnh đó, năng lượng tái tạo được Tổng Thư ký LHQ mô tả là nguồn điện mới có chi phí thấp nhất, tốc độ triển khai nhanh nhất và khả năng mở rộng lớn nhất tại phần lớn các quốc gia. Đây là tín hiệu tích cực cho dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực năng lượng và hạ tầng đi kèm.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Diễn đàn năm nay sẽ tập trung vào 5 mục tiêu phát triển bền vững trọng tâm:
- Nước sạch và vệ sinh
- Năng lượng sạch với chi phí hợp lý
- Công nghiệp, đổi mới sáng tạo và hạ tầng
- Đô thị và cộng đồng bền vững
- Tăng cường quan hệ đối tác vì phát triển
Tổng Thư ký LHQ kêu gọi quản lý có trách nhiệm các loại khoáng sản chiến lược phục vụ chuyển đổi năng lượng sạch. Cùng với đó, cần hỗ trợ các quốc gia, cộng đồng và lực lượng lao động đang phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong suốt quá trình chuyển đổi.
Về công nghệ, ông Guterres cho rằng AI và các công cụ số mở ra cơ hội thúc đẩy phát triển, tạo việc làm chất lượng và mở rộng dịch vụ công. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi mọi người đều có điều kiện tiếp cận Internet và được trang bị hạ tầng, kỹ năng cần thiết.
Cuối cùng, Tổng Thư ký LHQ kêu gọi khẩn trương thu hẹp khoảng cách tài chính 4.000 tỷ USD mỗi năm cho SDGs. Ông khẳng định hợp tác quốc tế vẫn khả thi khi các quốc gia có quyết tâm chính trị và tinh thần đoàn kết.