Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 22/6/2026, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Lễ ký kết các Biên bản phối hợp vận hành sàn giao dịch carbon trong nước.
Tham gia ký kết gồm: Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), và Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Các biên bản khác bao gồm: giữa VNX và VSDC, giữa VSDC và Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV). Đây là bước triển khai Nghị định số 29/2026/NĐ-CP ngày 19/1/2026.
| Bên tham gia | Vai trò chính | Cơ sở pháp lý |
|---|---|---|
| HNX | Tổ chức vận hành hệ thống giao dịch carbon | Nghị định 29/2026/NĐ-CP |
| VSDC | Lưu ký và bù trừ hạn ngạch/tín chỉ carbon | Nghị định 29/2026/NĐ-CP |
| Cục Biến đổi khí hậu | Quản lý hệ thống đăng ký quốc gia | Nghị định 29/2026/NĐ-CP |
| BIDV | Ngân hàng phối hợp thanh toán | Biên bản phối hợp |
Ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng điều hành Cục Biến đổi khí hậu, cho biết các biên bản là cơ sở chính thức để thống nhất nguyên tắc trao đổi thông tin, dữ liệu, báo cáo, giám sát.
Đây cũng là căn cứ triển khai nghiệp vụ đăng ký, ký gửi, giao dịch, thanh toán hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.
Ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đánh giá cao sự phối hợp, khẳng định lễ ký kết là dấu mốc chuẩn bị điều kiện đưa sàn vào hoạt động.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Thị trường carbon được xây dựng như một công cụ kinh tế nhằm giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy chuyển đổi xanh.
Các doanh nghiệp sẽ mua bán hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon, qua đó tối ưu hóa chi phí tuân thủ. Hành vi này tạo ra một dòng tiền mới chảy vào hạ tầng thị trường chứng khoán.
Theo Nghị định 29/2026/NĐ-CP, hạn ngạch và tín chỉ carbon được đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), lưu ký tại VSDC, và giao dịch trên hệ thống của HNX.
- Hàng hóa ban đầu: tổng hạn ngạch phát thải do Thủ tướng phê duyệt, phân bổ thí điểm cho các cơ sở phát thải trọng điểm.
- Tín chỉ carbon rừng: dự kiến thẩm định và cấp cho năm 2021-2022 trong quý 2/2026, trình giai đoạn 2023-2025.
- Doanh nghiệp có thể từng bước làm quen với cơ chế quản lý, giao dịch, tuân thủ hạn ngạch.
Dòng tiền từ thị trường carbon không tạo ra lợi nhuận đầu cơ ngắn hạn mà là một cơ chế định giá carbon mang tính chi phí tuân thủ.
Điều này tương tự như các thị trường carbon toàn cầu (EU ETS, Trung Quốc, Hàn Quốc), nơi giá carbon dao động dựa trên cung-cầu hạn ngạch và mục tiêu giảm phát thải quốc gia.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Thị trường carbon là một công cụ chính sách trọng tâm để hiện thực hóa mục tiêu này.
Các yếu tố cần theo dõi bao gồm:
- Khối lượng hạn ngạch phát thải được phân bổ thí điểm cho các lĩnh vực (nhiệt điện, thép, xi măng, hóa chất...).
- Giá tham chiếu của tín chỉ carbon rừng sau khi thẩm định trong quý 2/2026.
- Khả năng kết nối hạ tầng giữa HNX, VSDC, BIDV và các doanh nghiệp tham gia.
- Mức độ tuân thủ và năng lực báo cáo phát thải của các cơ sở được phân bổ hạn ngạch.
Việc vận hành sàn giao dịch carbon sẽ tác động đến chi phí vốn của các ngành phát thải lớn, từ đó ảnh hưởng đến lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết và dòng tiền đầu tư.
Thị trường chứng khoán Việt Nam có thể ghi nhận thêm một kênh hàng hóa mới (tín chỉ carbon), tương tự như cách các ETF carbon được giao dịch trên các sàn quốc tế.