Sáng 29/6/2026, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Lễ khai trương Sàn giao dịch carbon trong nước tại Hà Nội. Sự kiện được đăng tải trên VietnamPlus.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo thông tin từ VietnamPlus, sàn giao dịch carbon nội địa chính thức đi vào hoạt động với hệ thống công nghệ kết nối giữa Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Cục Biến đổi khí hậu và ngân hàng chỉ định thanh toán BIDV.
| Tiêu chí vận hành | Chi tiết (theo VietnamPlus) |
|---|---|
| Đơn vị vận hành chính | HNX (thuộc VNX) |
| Đơn vị lưu ký & bù trừ | VSDC |
| Ngân hàng chỉ định thanh toán | BIDV |
| Số thành viên sàn ban đầu | 6 công ty chứng khoán |
| Số cơ sở phát thải tham gia | Hơn 100 cơ sở |
| Mục tiêu dài hạn | Phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 |
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Anh Phong, Chủ tịch HNX, nhấn mạnh hệ thống quy chế, quy trình nghiệp vụ và hạ tầng công nghệ thông tin đã được kiểm tra, đảm bảo hoạt động ổn định và thông suốt.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Sự ra đời của sàn giao dịch carbon tạo ra một kênh tài sản tài chính mới với đặc thù thanh khoản phi tập trung. Dòng tiền từ các cơ sở phát thải bắt buộc (hơn 100 đơn vị) sẽ luân chuyển qua hệ thống ngân hàng (BIDV) và các công ty chứng khoán.
Về mặt chi phí vốn, các doanh nghiệp phát thải lớn sẽ phải phân bổ ngân sách cho việc mua hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon. Điều này làm tăng chi phí hoạt động ngắn hạn, nhưng tạo động lực dài hạn cho đầu tư công nghệ giảm phát thải.
Bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho rằng cơ chế giá carbon sẽ được hình thành theo nguyên tắc thị trường. Yếu tố này tương tự cơ chế giá trong các thị trường hàng hóa, khi giá được xác định bởi cung cầu thực tế.
Độ trễ chính sách (policy lag) cần được theo dõi: tác động tới báo cáo tài chính của doanh nghiệp niêm yết có thể kéo dài từ 2 đến 4 quý, khi chi phí phát thải được hạch toán.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên VNX, cam kết vận hành sàn an toàn, minh bạch và hiệu quả, nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế xanh của Đảng và Nhà nước.
Ông Nguyễn Anh Phong cho biết thị trường carbon không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào 2050, mà còn tạo cơ chế tối ưu chi phí giảm phát thải.
Các dữ kiện chính cần theo dõi trong thời gian tới:
- Lượng giao dịch thực tế và giá tín chỉ carbon bình quân trong 6 tháng đầu vận hành.
- Tác động đến biên lợi nhuận (EBITDA) của các doanh nghiệp trong danh mục phát thải lớn (nhiệt điện, xi măng, thép).
- Khả năng mở rộng danh mục hàng hóa giao dịch (tín chỉ rừng, tín chỉ năng lượng tái tạo).
Cuối cùng, việc sàn giao dịch carbon vận hành minh bạch và có thanh khoản sẽ tạo cơ sở cho các sản phẩm phái sinh (như hợp đồng tương lai carbon) xuất hiện trong tương lai, mở rộng thị trường cho nhà đầu tư tổ chức.