Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Báo Người Lao Động ngày 16/06/2026 phản ánh ngành gỗ Việt Nam duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong 5 tháng đầu năm 2026 bất chấp kinh tế toàn cầu biến động và các thị trường siết chặt tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc.
Theo ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (Viforest), kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt 7,1 tỷ USD, tăng 3,8% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, sản phẩm gỗ chế biến (chủ yếu đồ nội ngoại thất) đạt khoảng 4,5 tỷ USD.
Các thị trường xuất khẩu chính được thống kê như sau:
| Thị trường | Kim ngạch (tỷ USD) | Tỷ trọng | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Mỹ | 3,5 | Gần 50% | Lớn nhất |
| Trung Quốc | - | - | Tăng tích cực |
| EU | - | - | Tăng tích cực |
| Nhật Bản | - | - | Quan trọng |
| Hàn Quốc | - | - | Quan trọng |
Các doanh nghiệp gỗ cho biết nhiều đơn hàng đã được ký kết đến hết quý II và một số đã có đơn hàng cho quý III. Mục tiêu xuất khẩu cả năm 2026 của ngành là khoảng 19 tỷ USD.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dữ liệu từ Viforest cho thấy dòng tiền ròng từ xuất khẩu gỗ vẫn đang duy trì quán tính tăng trưởng, với tỷ trọng sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao (4,5/7,1 tỷ USD, tương đương 63,4%) chiếm ưu thế. Điều này phản ánh chiến lược dịch chuyển chuỗi giá trị của ngành.
Tuy nhiên, các thị trường nhập khẩu lớn liên tục nâng tiêu chuẩn về nguồn gốc gỗ hợp pháp, giảm phát thải carbon và chống phá rừng. Đây là rào cản kỹ thuật làm gia tăng chi phí tuân thủ và chi phí vốn cho doanh nghiệp.
Chi phí logistics toàn cầu gia tăng, cùng với các biện pháp phòng vệ thương mại, đang tạo áp lực lên biên lợi nhuận EBIT của các doanh nghiệp gỗ xuất khẩu. Dù vậy, tín hiệu đơn hàng tích cực đến hết quý III cho thấy dòng tiền chưa có dấu hiệu suy giảm mạnh.
Từ góc nhìn rủi ro thanh khoản, việc phụ thuộc tới 50% vào một thị trường duy nhất (Mỹ) tạo ra độ nhạy cao với các thay đổi chính sách thương mại của Mỹ. Bất kỳ động thái tăng thuế hay siết chặt nhập khẩu nào từ phía Mỹ đều có thể gây ra cú sốc dòng tiền ngắn hạn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố chính ảnh hưởng đến triển vọng ngành gỗ trong nửa cuối năm 2026 bao gồm:
- Tiến độ nâng tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc gỗ hợp pháp tại các thị trường EU và Mỹ.
- Diễn biến chi phí logistics toàn cầu (cước vận tải biển) và giá nhiên liệu (WTI/Brent).
- Chính sách thương mại của chính quyền Mỹ trong giai đoạn bầu cử giữa kỳ.
- Khả năng đa dạng hóa thị trường sang Trung Quốc, EU và các khu vực mới như Trung Đông (kỳ vọng sôi động trở lại trong vài tháng tới).
Hiện tại, ngành gỗ Việt Nam vẫn đang đối mặt áp lực kép từ chi phí vốn gia tăng và yêu cầu phát triển bền vững ngày càng khắt khe. Khả năng hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 19 tỷ USD sẽ phụ thuộc vào việc duy trì đà tăng trưởng tại các thị trường truyền thống và mở rộng thành công sang các thị trường mới.