Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 24-6-2026, tại Diễn đàn Hợp tác nông sản Việt - Trung lần thứ nhất, các doanh nghiệp hàng đầu Trung Quốc đã đưa ra nhiều số liệu đáng chú ý về nông sản Việt Nam.
Theo ông Trương Lạc - quản lý thị trường Việt Nam và Thái Lan của Công ty CP trái cây Tiên Phong (Xianfeng), năm 2025 Việt Nam đã xuất sang Trung Quốc khoảng 950.000 tấn sầu riêng. Con số này vượt qua mức 920.000 tấn của Thái Lan.
Ông Trương Lạc chia sẻ: "Khoảng hai năm trước, các doanh nghiệp Trung Quốc thường ưu tiên sầu riêng Thái Lan. Tuy nhiên thị trường đang chuyển sang ưu tiên Việt Nam. Chỉ trong 3 năm, Việt Nam đã làm được điều mà Thái Lan phải mất 20 năm để đạt."
Công ty Tiên Phong hiện là một trong những nhà bán lẻ và phân phối trái cây hàng đầu Trung Quốc, với 2.600 cửa hàng trên khắp nước này. Nhu cầu thu mua của công ty tại Việt Nam đạt khoảng 3.500 container mỗi năm, bao gồm sầu riêng, thanh long và dừa tươi.
| Chỉ tiêu | Sầu riêng Việt Nam (2025) | Sầu riêng Thái Lan (2025) |
|---|---|---|
| Sản lượng xuất sang Trung Quốc | 950.000 tấn | 920.000 tấn |
| Thời gian để đạt sản lượng này | 3 năm | 20 năm |
| Số cửa hàng của đối tác chính | 2.600 (Công ty Tiên Phong) | |
| Nhu cầu thu mua tại Việt Nam | 3.500 container/năm | |
Ông Lương Đức Vinh (Liang DeRong) - Giám đốc điều hành khu vực Myanmar, Việt Nam, Campuchia và Lào của Tập đoàn Giám định & Kiểm định Trung Quốc (CCIC) - cũng xác nhận rằng gạo Việt Nam và sầu riêng Việt Nam đang được người tiêu dùng Trung Quốc ưa chuộng.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Số liệu về xuất khẩu sầu riêng phản ánh một sự dịch chuyển nguồn cung có tính hệ thống trong chuỗi giá trị nông sản khu vực.
Thứ nhất, lợi thế khoảng cách địa lý giữa Việt Nam và Trung Quốc giúp giảm chi phí vận chuyển và bảo quản. Điều này cho phép nông sản Việt giữ độ tươi ngon cao hơn so với các nguồn cung xa hơn như Thái Lan.
Thứ hai, ông Trương Lạc nhấn mạnh chất lượng và sản lượng trái cây Việt Nam ngày càng ổn định. Sự cải thiện này đã giúp Việt Nam chuyển từ vai trò "nguồn cung phụ" sang "nguồn cung chính" trong mắt các nhà phân phối Trung Quốc.
Thứ ba, khẩu vị và thói quen ăn uống của Trung Quốc có sự tương đồng cao với các sản phẩm chế biến từ Việt Nam. Đây là một dạng "rào cản nhập cuộc thấp" về mặt văn hóa tiêu dùng, tạo điều kiện cho các mặt hàng như sầu riêng, thanh long, dừa tươi thâm nhập thị trường nhanh hơn.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng chỉ ra những điểm yếu cố hữu trong cấu trúc cung ứng.
- Vùng trồng tại Việt Nam nhỏ và phân tán. Mỗi hộ thường chỉ canh tác 1-2 hecta, cá biệt 3 hecta đã được xem là lớn.
- Trong khi đó, một vùng trồng ở Thái Lan có thể đạt tới hàng chục hecta, cho phép áp dụng đồng bộ thuốc bảo vệ thực vật và phân bón.
- Sự manh mún này dẫn đến chất lượng không đồng đều: mỗi container hàng Việt phải gom từ nhiều nơi, tiềm ẩn rủi ro ảnh hưởng đến toàn bộ lô hàng.
Ông Lương Đức Vinh của CCIC dẫn chứng: "Do làm riêng lẻ, chất lượng hàng Việt 'chỗ đạt chỗ không'."
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Diễn đàn Hợp tác nông sản Việt - Trung lần thứ nhất được tổ chức sáng 24-6-2026, với sự tham gia của các doanh nghiệp hàng đầu Trung Quốc và đại diện Chính phủ Việt Nam.
Các doanh nghiệp Trung Quốc cho rằng nông sản Việt Nam giàu tiềm năng tiến xa trong khu vực, nhưng còn nhiều vấn đề cần giải quyết.
Đề xuất cụ thể từ phía doanh nghiệp Trung Quốc:
- Mở rộng vùng trồng, tổ chức lại sản xuất thông qua hợp tác xã để nông dân dùng chung vật tư theo cùng một chuẩn.
- Quản lý tốt ngay từ khâu trồng trọt, đồng bộ hóa quy trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón.
- Giảm thời gian vận chuyển và hậu cần để tối ưu độ tươi ngon.
Đáng chú ý, công ty Tiên Phong (đối tác Trung Quốc lớn) đang đóng vai trò trung tâm thu mua và xuất khẩu, với nhu cầu 3.500 container/năm. Việc quy mô hợp tác này duy trì hay mở rộng sẽ phụ thuộc vào năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng và số lượng từ phía Việt Nam.
Theo Tuổi Trẻ Online (nguồn bài viết), các đại diện doanh nghiệp Trung Quốc cũng lưu ý rằng lợi thế sầu riêng Việt Nam đang có thể không bền vững nếu không giải quyết được bài toán mở rộng quy mô và đồng nhất chất lượng.
Trở lại với số liệu: với mức 950.000 tấn sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc trong năm 2025, Việt Nam đã vượt Thái Lan (920.000 tấn) về sản lượng tuyệt đối. Tuy nhiên, cần theo dõi thêm biên độ chênh lệch này có được duy trì trong các năm tiếp theo hay không, đặc biệt khi Thái Lan có thể điều chỉnh chiến lược cạnh tranh.
Các dữ kiện trên cho thấy một bức tranh đan xen giữa cơ hội mở rộng thị phần và thách thức về năng lực sản xuất tập trung. Các nhà đầu tư trong lĩnh vực nông sản và logistics có thể xem đây là những tín hiệu cần đánh giá thêm.