Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 2-3/7, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Anh Tuấn có chuyến thăm làm việc tại Ghana. Ông cùng Thứ trưởng Ngoại giao Ghana James Gyakye Quayson đồng chủ trì Kỳ họp lần thứ nhất Tham vấn chính trị giữa hai Bộ Ngoại giao, theo TTXVN/Vietnam+.
Hai bên đã ký Hiệp định Miễn thị thực cho người mang hộ chiếu ngoại giao và công vụ.
Các cuộc làm việc khác bao gồm Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp quốc gia Ghana (GNCCI) Stephane Miezan, Chánh Văn phòng Ban Thư ký Hiệp định thương mại tự do lục địa châu Phi (AfCFTA) Rui Livramento và thăm Khu tưởng niệm cố Tổng thống Kwame Nkrumah.
| Chỉ số thương mại Việt Nam – Ghana | Giá trị |
|---|---|
| Kim ngạch song phương (lần đầu vượt) | 1 tỷ USD (năm 2025) |
| Xếp hạng đối tác châu Phi của Việt Nam | Lớn thứ 4 |
| Thị phần xuất khẩu gạo của Việt Nam tại Ghana (tháng 9/2025) | Gần 22% |
| Ghana xếp hạng | Thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam (tháng 9/2025) |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Thương mại giữa Việt Nam và Ghana đạt cột mốc 1 tỷ USD vào năm 2025. Con số này phản ảnh sự dịch chuyển cầu nhập khẩu từ khu vực Tây Phi.
Việc Philippines tạm ngưng nhập khẩu gạo trong tháng 9/2025 đã đẩy Ghana lên vị trí thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam với gần 22% thị phần. Điều này cho thấy sự phụ thuộc vào thị trường đơn lẻ đang giảm dần.
Phía Ghana kêu gọi doanh nghiệp Việt đầu tư vào nông nghiệp, khai thác khoáng sản, cơ sở hạ tầng, xe điện và năng lượng tái tạo. Động thái này nhằm giảm xuất khẩu nguyên liệu thô, gia tăng giá trị gia tăng trong nước.
Việc ký Hiệp định Miễn thị thực hộ chiếu ngoại giao và công vụ làm giảm chi phí giao dịch chính trị. Tuy nhiên, hai bên vẫn chưa đạt được các hiệp định nền tảng về tránh đánh thuế hai lần và khuyến khích, bảo hộ đầu tư.
Rủi ro thanh khoản thương mại vẫn hiện hữu khi dòng vốn đầu tư trực tiếp chưa có cam kết cụ thể. Các doanh nghiệp Việt Nam đang gặp một số khó khăn tại Ghana mà GNCCI cần hỗ trợ giải quyết.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Việt Nam và Ghana đặt nền móng quan hệ từ những năm 1960 dưới thời Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng thống Kwame Nkrumah. Quan hệ lịch sử này tạo nền tảng tin cậy chính trị.
AfCFTA là khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới về số lượng thành viên. Ban Thư ký AfCFTA sẵn sàng thiết lập cơ chế đối thoại với Việt Nam.
Hai Thứ trưởng nhất trí thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực: quốc phòng, an ninh, giáo dục đào tạo, viễn thông, công nghệ thông tin, phát triển cơ sở hạ tầng, logistics. Song song đó là khả năng thành lập Hội đồng Doanh nghiệp song phương.
GNCCI đề nghị ký thỏa thuận hợp tác với VCCI và tổ chức các hoạt động kết nối, xúc tiến thương mại, đầu tư. Ghana có lợi thế về ổn định chính trị, lực lượng lao động trẻ và nền giáo dục tương đối phát triển.
Các yếu tố cần theo dõi bao gồm: tiến trình đàm phán hiệp định tránh đánh thuế hai lần, cơ chế trao đổi thông tin thị trường giữa Việt Nam và Ban Thư ký AfCFTA, và mức độ giải quyết khó khăn của doanh nghiệp Việt Nam tại Ghana.