Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Báo Tuổi Trẻ ngày 12/07/2026 phản ánh tình trạng nhiều người lao động lo ngại khoản học phí đã nộp từ đầu năm 2026 sẽ không được giảm trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) do trường chưa xuất hóa đơn điện tử.
Trường hợp chị L.T.N. (Hà Đông, Hà Nội) đã nộp hơn 20 triệu đồng học phí cho con tại Học viện Ngoại giao từ tháng 2/2026. Khoản tiền này được chuyển khoản qua ngân hàng, hệ thống xác nhận hoàn thành nghĩa vụ học phí.
Tuy nhiên, Nghị định 253/2026 hướng dẫn Luật Thuế TNCN quy định điều kiện giảm trừ là phải có hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Bộ phận kế toán học viện cho biết chỉ xuất hóa đơn khi sinh viên yêu cầu.
Tương tự, chị N.M.N. (Vĩnh Tuy, Hà Nội) chuyển khoản học phí hàng tháng cho con học lớp 11 tại trường dân lập, nhưng nhà trường chỉ cấp phiếu thu, chưa xuất hóa đơn điện tử.
| Khoản mục | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Mức giảm trừ tối đa chi phí giáo dục/năm | 24 triệu đồng | Nghị định 253/2026 |
| Mức giảm trừ tối đa chi phí y tế/năm | 23 triệu đồng | Nghị định 253/2026 |
| Ngưỡng thu nhập chịu thuế (1 người phụ thuộc) | Trên 28,63 triệu đồng/tháng | Báo Tuổi Trẻ |
| Học phí chị L.T.N. đã nộp | Hơn 20 triệu đồng | Báo Tuổi Trẻ |
| Thời gian Nghị định 253 ban hành | Chưa đầy 2 tuần (tính đến 12/07/2026) | Báo Tuổi Trẻ |
Chị N.M.N. cũng băn khoăn liệu các khoản học phí ngoại ngữ liên kết, lớp bóng rổ, cầu lông do trường tổ chức hoặc học tại cơ sở tư nhân có được tính giảm trừ nếu có hóa đơn hợp lệ hay không.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Chính sách giảm trừ chi phí giáo dục và y tế mới được áp dụng từ năm 2026. Theo ông Nguyễn Ngọc Tú - chuyên gia về thuế, Nghị định 253 vừa được ban hành cách đây chưa đầy 2 tuần.
Điều này tạo ra độ trễ chính sách (policy lag) giữa thời điểm người dân thực hiện nghĩa vụ tài chính (nộp học phí) và thời điểm quy định pháp lý có hiệu lực đầy đủ. Nhiều cơ sở giáo dục chưa kịp thích ứng quy trình xuất hóa đơn điện tử.
Về bản chất, khoản chi phí giáo dục 20-24 triệu đồng/năm là một dòng tiền ra đáng kể của hộ gia đình. Nếu không được giảm trừ, người nộp thuế sẽ mất đi khoản tiết kiệm thuế tiềm năng, ảnh hưởng đến kế hoạch tài chính cá nhân.
Xét trên góc độ vĩ mô, chính sách này có thể tác động đến tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) của nhóm người có thu nhập trung bình khá. Khi chi phí giáo dục không được giảm trừ, họ có xu hướng thắt chặt chi tiêu, giảm đầu tư vào các tài sản rủi ro như chứng khoán, bất động sản.
Chuyên gia Nguyễn Ngọc Tú kiến nghị cơ quan quản lý cho phép sử dụng các chứng từ khác như phiếu thu, chứng từ chuyển khoản, xác nhận của nhà trường, thẻ học sinh hoặc thẻ sinh viên trong năm đầu triển khai.
Nếu tên người phụ thuộc trùng với thông tin trên chứng từ nộp học phí thì nên được chấp nhận làm căn cứ giảm trừ. Ông cũng đề xuất trong giai đoạn đầu, người nộp thuế vẫn được giảm trừ tối đa 24 triệu đồng/năm mà không bị khấu trừ.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các dữ kiện khách quan cần theo dõi bao gồm:
- Thời gian Nghị định 253/2026 có hiệu lực đầy đủ và các văn bản hướng dẫn bổ sung từ Bộ Tài chính.
- Phản ứng của các cơ sở giáo dục trong việc triển khai xuất hóa đơn điện tử cho người học.
- Khả năng cơ quan thuế chấp nhận các chứng từ thay thế (phiếu thu, chứng từ chuyển khoản) trong năm 2026.
- Diễn biến thu nhập bình quân đầu người và số lượng người nộp thuế TNCN bị ảnh hưởng.
- So sánh với chính sách giảm trừ chi phí y tế (tối đa 23 triệu đồng/năm) để đánh giá tính đồng bộ.
Hiện tại, theo báo Tuổi Trẻ, nhiều chuyên gia kiến nghị chấp nhận phiếu thu, chứng từ nộp học phí qua ngân hàng thay cho hóa đơn trong năm đầu tiên áp dụng chính sách.
Đây là một tình huống điển hình về rủi ro chính sách (policy risk) mà nhà đầu tư cần lưu ý khi đánh giá tác động đến dòng tiền hộ gia đình và tâm lý thị trường trong ngắn hạn.