Từ kiến nghị nâng ngưỡng thuế hộ kinh doanh lên 3 tỉ đồng: Áp lực chi phí và bài toán chính sách thuế tại đô thị đặc biệt

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Cử tri TP.HCM vừa gửi kiến nghị tới Bộ Tài chính, đề xuất nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế đối với hộ kinh doanh từ 1 tỉ đồng/năm lên 3 tỉ đồng/năm. Lý do được đưa ra: chi phí thuê mặt bằng, nhân công, nguyên vật liệu và sinh hoạt tại TP.HCM đều ở mức cao.

Nhiều hộ kinh doanh có doanh thu từ 1-2 tỉ đồng/năm nhưng sau khi trừ chi phí chỉ còn lợi nhuận tương đương người làm công ăn lương. Cử tri cho rằng ngưỡng miễn thuế hiện tại (1 tỉ đồng/năm) chưa phù hợp với điều kiện thực tế của đô thị đặc biệt như TP.HCM.

Bộ Tài chính đã chính thức trả lời kiến nghị này. Cơ quan này cho rằng trước mắt chưa có cơ sở xem xét nâng ngưỡng lên 3 tỉ đồng/năm.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Kiến nghị này phản ánh trực tiếp áp lực chi phí vốn và chi phí vận hành tại các đô thị đặc biệt. Tại TP.HCM, chi phí thuê mặt bằng, nhân công và nguyên vật liệu đều cao hơn mặt bằng chung cả nước.

Khi ngưỡng doanh thu miễn thuế được giữ ở mức 1 tỉ đồng/năm, các hộ kinh doanh có doanh thu 1-2 tỉ đồng/năm phải đối mặt với biên lợi nhuận ròng bị thu hẹp. Chi phí vận hành tăng cao trong khi chính sách thuế chưa phân hóa theo vùng.

Bộ Tài chính cho biết chính sách hiện hành đã cho phép hộ kinh doanh lựa chọn phương pháp tính thuế. Với doanh thu từ 1-3 tỉ đồng/năm, người nộp thuế có thể chọn tính theo thu nhập (thuế suất 15%) hoặc theo tỉ lệ % trên doanh thu (bán hàng 0,5%; dịch vụ ăn uống 1,5%).

Phần doanh thu đến 1 tỉ đồng vẫn được miễn thuế. Chỉ phần vượt ngưỡng mới phải tính thuế. Điều này tạo ra một cấu trúc thuế lũy tiến từng phần, nhưng vẫn chưa giải quyết được gánh nặng chi phí cố định tại các đô thị lớn.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Về bản chất, kiến nghị này phản ánh sự chênh lệch chi phí vận hành giữa các vùng miền. Tại TP.HCM, chi phí thuê mặt bằng, nhân công và nguyên vật liệu đều cao hơn mặt bằng chung cả nước.

Khi ngưỡng doanh thu chịu thuế được giữ cố định ở mức 1 tỉ đồng/năm, các hộ kinh doanh tại đô thị đặc biệt phải gánh chịu chi phí cố định cao hơn nhưng lại không được phân hóa chính sách. Điều này tạo ra áp lực lên dòng tiền ròng của các hộ kinh doanh.

Bộ Tài chính cho biết chính sách hiện hành đã cho phép khấu trừ nhiều khoản chi phí hợp lý. Các khoản này bao gồm: chi phí nguyên vật liệu, tiền lương, bảo hiểm bắt buộc, khấu hao tài sản, chi phí điện nước, thuê mặt bằng, vận chuyển, lãi vay.

Tuy nhiên, việc khấu trừ này không giải quyết được vấn đề chi phí cố định cao hơn tại TP.HCM so với các địa phương khác. Đây là điểm nghẽn về chi phí vốn mà chính sách thuế hiện tại chưa tính đến.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Bộ Tài chính đưa ra ba lý do chính để bác kiến nghị nâng ngưỡng lên 3 tỉ đồng/năm:

• Chính sách hỗ trợ mới (miễn thuế cho doanh thu dưới 1 tỉ đồng) vừa được ban hành, cần thời gian triển khai và đánh giá hiệu quả.
• Việc quy định ngưỡng miễn thuế khác nhau giữa TP.HCM và các địa phương khác sẽ tạo ra sự khác biệt trong chính sách, không bảo đảm tính thống nhất.
• Mức giảm thu ngân sách dự kiến khoảng 16.650 tỉ đồng so với năm 2025, ảnh hưởng đến cân đối ngân sách.

Về đề xuất giảm trừ gia cảnh theo vùng, Bộ Tài chính cũng chưa đồng tình. Cơ quan này cho rằng việc điều chỉnh giảm trừ gia cảnh theo từng vùng hoặc cập nhật hằng năm, hằng quý sẽ tạo ra sự khác biệt trong chính sách, không bảo đảm tính thống nhất.

Hiện tại, từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế đã được điều chỉnh. Tuy nhiên, mức điều chỉnh này chưa tính đến biến động chi phí sinh hoạt theo vùng.

Như vậy, bài toán chính sách thuế đối với hộ kinh doanh tại TP.HCM vẫn đang nằm trong vòng tranh luận. Các nhà đầu tư và trader cần theo dõi diễn biến này vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền của khu vực kinh tế hộ gia đình, vốn chiếm tỉ trọng lớn trong cơ cấu GDP.