Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 7/7/2026, tại họp báo thường kỳ quý 2 của Bộ Công Thương, ông Bùi Quốc Hùng - Phó cục trưởng Cục Điện lực - đã đưa ra khuyến nghị: người dân nên hạn chế sử dụng điện ở bậc thang cao, đặc biệt từ bậc 4 và bậc 5 trở lên, do chi phí tăng lũy tiến.
Lý do được đưa ra là thời tiết nắng nóng kéo dài khiến nhu cầu tiêu dùng điện tăng cao, kéo theo hóa đơn tiền điện tăng vọt. Biểu giá bậc thang lũy tiến hiện hành khiến mức giá càng cao khi sử dụng càng nhiều.
Bảng dưới đây tổng hợp các mốc giá bậc thang điện sinh hoạt (theo quy định hiện hành):
| Bậc thang | Mức sử dụng (kWh/tháng) | Giá (đồng/kWh) - tham khảo |
|---|---|---|
| Bậc 1 | 0-50 | 1.678 |
| Bậc 2 | 51-100 | 1.734 |
| Bậc 3 | 101-200 | 2.014 |
| Bậc 4 | 201-300 | 2.536 |
| Bậc 5 | 301-400 | 2.834 |
| Bậc 6 | Trên 400 | 2.927 |
(Nguồn: Quyết định 28/2014/QĐ-TTg và các điều chỉnh sau - giá có thể thay đổi theo từng thời kỳ)
Ông Hùng chỉ ra rằng thiết bị điều hòa nhiệt độ là nguyên nhân chính khiến tiêu thụ điện tăng mạnh vào những ngày nắng nóng.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Khuyến nghị hạn chế dùng điện bậc cao phản ánh áp lực chi phí năng lượng lên người tiêu dùng. Khi hóa đơn tiền điện tăng, dòng tiền chi tiêu của hộ gia đình bị siết lại, ảnh hưởng đến tiêu dùng các mặt hàng khác.
Về phía cung, Bộ Công Thương đã điều chỉnh khung giờ cao điểm, thấp điểm. Trước đây, giờ cao điểm gồm hai khung: trưa và tối. Nay do sự tham gia của năng lượng tái tạo, nhu cầu điện cao điểm trưa giảm, nên chỉ còn một khung cao điểm tối.
Quy định mới này chỉ áp dụng cho hộ sản xuất, kinh doanh, chưa mở rộng sang hộ sinh hoạt. Điều này tạo ra sự phân hóa trong chi phí vận hành giữa các nhóm doanh nghiệp.
Việc chưa áp dụng giá điện theo giờ cho hộ gia đình cho thấy độ trễ chính sách (policy lag) do thiếu hạ tầng công tơ đo đếm. Ông Hùng cho biết cần phải thay đổi toàn bộ hệ thống công tơ hiện tại (đang tính theo biểu giá lũy tiến) sang công tơ tính theo giờ, cùng với điều kiện đường truyền và kỹ thuật.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Dự thảo Luật Điện lực đã đề xuất nghiên cứu lộ trình áp dụng giá điện theo giờ cho hộ gia đình. Tuy nhiên, ông Hùng nhấn mạnh việc này phải đánh giá kỹ tác động xã hội và khách hàng sử dụng điện.
Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới:
- Tiến độ thay thế công tơ đo đếm và hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
- Biến động thời tiết và nhu cầu điện mùa hè.
- Chính sách giá điện bậc thang có thể được điều chỉnh.
- Ảnh hưởng đến chi phí sản xuất của doanh nghiệp trong các ngành thâm dụng điện.
Theo ông Hùng, nhóm khách hàng sẽ có lợi và nhóm chịu ảnh hưởng khi thay đổi khung giờ, nhưng chính sách này khuyến khích chuyển dịch tiêu thụ khỏi giờ cao điểm.
Nhà đầu tư nên theo dõi diễn biến tại các doanh nghiệp điện lực, năng lượng tái tạo và các ngành tiêu thụ điện lớn như sản xuất thép, xi măng, hóa chất.