Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 12-6, Trường Đại học Kinh tế - Luật (UEL) phối hợp với Viện Chiến lược và Khoa học Pháp lý (Bộ Tư pháp) tổ chức hội thảo “Hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”.
Hội thảo tập trung vào ba nhóm vấn đề: quyền tài sản, thể chế kinh tế và thách thức pháp lý từ công nghệ.
Các chuyên gia đồng loạt chỉ ra rằng hệ thống pháp luật hiện hành chưa theo kịp sự phát triển của tài sản số, AI và dữ liệu lớn.
| Nội dung | Thông tin từ hội thảo |
|---|---|
| Thiếu khung pháp lý cho tài sản mã hóa và tiền kỹ thuật số | PGS.TS Nguyễn Ngọc Điện: "tài sản mã hóa và tiền kỹ thuật số vẫn chưa được pháp luật thừa nhận đầy đủ" |
| Rào cản pháp lý lớn nhất cho tăng trưởng | PGS.TS Ngô Hữu Phước nhấn mạnh: "Rào cản pháp lý đang là trở ngại lớn nhất cho tăng trưởng" |
| Doanh nghiệp ưu tiên tài phán quốc tế | SIAC (Singapore), HKIAC (Hong Kong) được chọn thay vì trọng tài trong nước |
| 5 điểm nghẽn của chuyển đổi số | TS Trần Thị Lệ Thu: khung pháp lý chưa hoàn chỉnh, vị thế dữ liệu mờ nhạt, bộ máy chưa thích ứng, nghịch lý phân cấp, trách nhiệm công vụ số chưa rõ |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng tiền trong nền kinh tế số đang vận hành dựa trên các tài sản chưa được pháp luật công nhận.
Tài sản mã hóa (token), tiền kỹ thuật số và dữ liệu lớn là những dòng tài sản mới có giá trị kinh tế cao. Nhưng thiếu khung pháp lý rõ ràng khiến chi phí vốn tăng lên.
Nhà đầu tư và doanh nghiệp phải đối mặt với rủi ro thanh khoản và rủi ro pháp lý kép.
Việc doanh nghiệp ưu tiên tài phán quốc tế (SIAC, HKIAC) cho thấy tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) đối với hệ thống tư pháp nội địa. Điều này làm giảm dòng tiền ròng vào các dự án trong nước.
Chính sách pháp luật có độ trễ so với tốc độ đổi mới công nghệ. Khoảng trống pháp lý này tạo ra chi phí giao dịch cao và kìm hãm giải phóng sức sản xuất.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
PGS.TS Lê Vũ Nam khẳng định yêu cầu cấp thiết: cải cách thể chế không chỉ sửa quy phạm pháp luật, mà còn phải đổi mới quy trình ra quyết định và chuyển đổi số trong quản trị nhà nước.
TS Trịnh Thục Hiền chỉ ra thách thức pháp lý từ công nghệ:
- Tốc độ và tính phức tạp của công nghệ tạo ra chuỗi nhân - quả pháp lý khó dự liệu.
- Nền tảng trung gian xuyên biên giới xóa mờ ranh giới lãnh thổ của pháp luật quốc gia.
- Thuật toán và camera AI thay thế quyết định con người, có thể triệt tiêu tính linh hoạt và dịch chuyển quyền lực.
TS Trần Thị Lệ Thu bổ sung 5 điểm nghẽn của chuyển đổi số: khung pháp lý chưa hoàn chỉnh, vị thế dữ liệu mờ nhạt, bộ máy chưa thích ứng môi trường số, nghịch lý phân cấp hành chính với dữ liệu, trách nhiệm công vụ số chưa rõ.
Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 chưa định nghĩa khái niệm "chính quyền số".
Viện sĩ Nguyễn Ngọc Điện đề xuất thừa nhận sở hữu tư nhân là hình thức cơ bản. Quyền tài sản hình thành tự nhiên, không phải do Nhà nước tạo ra. Các biện pháp hạn chế phải minh bạch và chặt chẽ.
Đối với nhà đầu tư, cần theo dõi các dấu hiệu cải cách pháp lý về tài sản số, token và AI. Việc này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền ròng và chi phí vốn trên thị trường.