Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 18-6, Thủ tướng Lê Minh Hưng dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự Phiên họp toàn thể Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga tại Kazan, Nga. Tổng thống Putin và lãnh đạo các nước ASEAN nhất trí đẩy mạnh hợp tác trong bối cảnh thế giới có những thay đổi mang tính cấu trúc.
Thương mại hai chiều ASEAN-Nga năm 2025 đạt gần 18 tỉ USD, tăng đáng kể so với giai đoạn trước đại dịch Covid-19. Số khách du lịch Nga vào ASEAN năm 2025 đạt 3,2 triệu lượt, tăng 27% so với năm 2024.
| Chỉ tiêu | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Kim ngạch thương mại ASEAN-Nga (2025) | Gần 18 tỉ USD | Hội nghị Cấp cao |
| Khách du lịch Nga đến ASEAN (2025) | 3,2 triệu lượt | Hội nghị Cấp cao |
| Tăng trưởng khách du lịch (2025 so với 2024) | +27% | Hội nghị Cấp cao |
| Mục tiêu thương mại hai chiều (2035) | 45 tỉ USD | Phát biểu Thủ tướng Lê Minh Hưng |
Nga hiện là đối tác quan trọng của ASEAN về năng lượng, phân bón, ngũ cốc. ASEAN xuất khẩu sang Nga các mặt hàng điện tử, nông sản, thực phẩm chế biến, dệt may và hàng tiêu dùng.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng chảy thương mại ASEAN-Nga phản ánh sự dịch chuyển chiến lược trong cấu trúc thương mại toàn cầu. Nga tìm kiếm thị trường thay thế sau các lệnh trừng phạt phương Tây, trong khi ASEAN đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và phân bón.
Trọng tâm năng lượng được nâng lên thành ưu tiên hàng đầu. Hợp tác năng lượng hạt nhân dân sự, dầu khí và logistics sẽ tác động trực tiếp đến giá dầu WTI/Brent và thị trường phân bón toàn cầu. Các quốc gia ASEAN nhập khẩu khí đốt và phân bón từ Nga có thể hưởng lợi từ chi phí thấp hơn.
Về mặt tài chính, hai bên nhất trí tháo gỡ nút thắt về cơ chế thanh toán. Điều này mở ra khả năng gia tăng sử dụng đồng nội tệ (RUB, VND, các đồng ASEAN) trong thanh toán, giảm phụ thuộc vào USD. Rủi ro thanh khoản và chi phí vốn có thể giảm nếu các kênh thanh toán được thiết lập hiệu quả.
Dòng vốn đầu tư trực tiếp từ Nga vào ASEAN trong lĩnh vực AI, an ninh mạng và công nghệ sinh học được kỳ vọng tăng, nhưng chưa có số liệu cụ thể từ nguồn. Tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) có thể giảm bớt nếu môi trường địa chính trị ổn định hơn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố ảnh hưởng đến triển vọng hợp tác ASEAN-Nga bao gồm:
- Thỏa thuận Mỹ-Iran về tình hình Trung Đông: Việt Nam hoan nghênh thỏa thuận, có thể giảm căng thẳng năng lượng toàn cầu.
- Liên kết ASEAN-Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU): Tận dụng FTA hiện có với Việt Nam và Singapore.
- Khả năng hợp tác với BRICS: ASEAN trao đổi các khả năng hợp tác, mở rộng không gian thương mại.
- Định hướng ba trụ cột của Thủ tướng Lê Minh Hưng: nâng tầm chiến lược, hợp tác thực chất (logistics, thanh toán), nâng cao tự cường (năng lượng là trụ cột chính).
- Mục tiêu đưa thương mại hai chiều lên 45 tỉ USD vào năm 2035, tương đương mức tăng trưởng kép ~9,6%/năm từ mức 18 tỉ USD.
Các nhà đầu tư cần theo dõi tiến độ thực thi các cam kết về logistics và thanh toán, vì đây là yếu tố then chốt quyết định dòng tiền thực tế. Thị trường năng lượng và phân bón sẽ là những kênh phản ánh sớm nhất.