Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 2/7/2026, Việt Nam và các nước thành viên EFTA (Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland, Liechtenstein) ra Tuyên bố chung về việc kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (FTA). Đây là kết quả của 21 phiên đàm phán chính thức, trong đó 5 phiên diễn ra sau khi tiến trình được khởi động lại vào ngày 8/9/2025 tại Geneva.
Phiên đàm phán gần nhất diễn ra tại Iceland từ 17-22/6/2026. Hội nghị Bộ trưởng EFTA tại Reykjavík ngày 22/6 có sự tham dự của Bộ trưởng Ngoại giao Iceland, Na Uy, Liechtenstein và Tổng thống kiêm Bộ trưởng Kinh tế Thụy Sĩ. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân dẫn đầu đoàn Việt Nam.
| Chỉ tiêu | Giá trị |
|---|---|
| Số phiên đàm phán chính thức | 21 |
| Số phiên sau khi khởi động lại (từ 8/9/2025) | 5 |
| Số nước thành viên EFTA | 4 (Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland, Liechtenstein) |
| Thời điểm kết thúc đàm phán | 2/7/2026 (Tuyên bố chung) |
| Hội nghị Bộ trưởng gần nhất | 22/6/2026 tại Reykjavík, Iceland |
Theo Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương), hiệp định mang tính toàn diện và hiện đại, bao trùm các lĩnh vực: thương mại hàng hóa, thương mại dịch vụ, quy tắc xuất xứ, SPS, TBT, đầu tư, quyền sở hữu trí tuệ, phòng vệ thương mại, mua sắm chính phủ, thương mại và phát triển bền vững, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác và nâng cao năng lực.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
FTA Việt Nam – EFTA hướng tới xóa bỏ hoặc giảm thuế quan, tạo thuận lợi thương mại. Với đặc thù EFTA gồm các nền kinh tế có thế mạnh về đổi mới sáng tạo, công nghệ, tài chính, năng lượng sạch và phát triển bền vững, dòng chảy thương mại và đầu tư dự kiến sẽ dịch chuyển theo hướng gia tăng.
Đối với nhà đầu tư chứng khoán, các doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực của Việt Nam (dệt may, thủy sản, nông sản, đồ gỗ) có thể hưởng lợi từ giảm thuế. Trên thị trường forex, cán cân thương mại được cải thiện có thể hỗ trợ tỷ giá VND. Về dài hạn, dòng vốn FDI từ EFTA vào các lĩnh vực công nghệ cao và năng lượng sạch có thể gia tăng, tác động đến thanh khoản thị trường vốn.
Phát biểu tại cuộc họp Bộ trưởng EFTA, Bộ trưởng Ngoại giao Na Uy Espen Barth Eide nhấn mạnh: 'Trong bối cảnh bất ổn toàn cầu, việc củng cố quan hệ với các đối tác thương mại tin cậy càng trở nên quan trọng'. Điều này phản ánh tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) nhưng đồng thời mở ra cơ hội tái cấu trúc chuỗi cung ứng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Quá trình đàm phán được khởi động lại từ tháng 9/2025 sau một thời gian tạm ngừng. Việc kết thúc trong vòng chưa đầy một năm (5 phiên) cho thấy quyết tâm chính trị cao từ cả hai bên.
Các yếu tố cần theo dõi trong giai đoạn tới:
- Tiến trình phê chuẩn hiệp định tại mỗi nước thành viên EFTA và Quốc hội Việt Nam.
- Lộ trình cắt giảm thuế quan cụ thể cho từng nhóm hàng.
- Các cam kết về quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn lao động, môi trường.
- Tác động đến các ngành cạnh tranh trực tiếp với hàng nhập khẩu từ EFTA (dược phẩm, máy móc thiết bị cao cấp).
Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định hiệp định kết nối các nền kinh tế có thế mạnh bổ trợ. Với vị thế của Việt Nam là cửa ngõ ASEAN, FTA này có thể tạo hiệu ứng lan tỏa trong khu vực. Nhà đầu tư cần cập nhật các thông tin chi tiết về biểu thuế và quy tắc xuất xứ để đánh giá tác động cụ thể đến từng mã cổ phiếu và tỷ giá.