Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 11/6, Ngân hàng Thế giới (WB) công bố báo cáo Triển vọng kinh tế toàn cầu, hạ dự báo tăng trưởng GDP thế giới năm 2026 xuống 2,5% – thấp nhất kể từ đại dịch COVID-19, so với mức 2,9% của năm trước.
Lạm phát toàn cầu được dự báo ở mức 4%. WB đồng thời điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng của 2/3 số quốc gia trên thế giới.
Các số liệu cụ thể được trình bày trong bảng dưới đây:
| Khu vực / Nền kinh tế | Tăng trưởng 2025 (ước tính) | Tăng trưởng 2026 (dự báo mới) | Thay đổi so với dự báo tháng 1 |
|---|---|---|---|
| Toàn cầu | 2,9% | 2,5% | – |
| Mỹ | 2,1% | 2,2% | Giữ nguyên |
| Trung Quốc | 5,0% | 4,2% | -0,2 điểm % so với 4,4% (tháng 1) |
| Ấn Độ | 7,7% | 6,6% | – |
| Eurozone | 1,4% | 0,8% | – |
| Các nước đang phát triển & mới nổi | – | 3,6% | -0,4 điểm % so với dự báo trước |
WB cảnh báo tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng và giá nhiên liệu tăng đột biến do xung đột Trung Đông đang làm suy giảm niềm tin và hoạt động kinh tế trên diện rộng.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Xung đột kể từ ngày 28/2 khi Mỹ và Israel tấn công Iran, dẫn tới đòn đáp trả và phong tỏa eo biển Hormuz, đã tạo ra cú sốc cung năng lượng. Giá dầu Brent được WB dự báo trung bình 94 USD/thùng năm 2026, tăng 36% so với năm ngoái và cao hơn 50% so với ước tính đầu năm.
Chi phí năng lượng cao kéo theo lạm phát tăng tốc trở lại tại nhiều nền kinh tế lớn, từ giá dầu, khí đốt, xăng cho đến nhiên liệu bay. Điều này buộc các ngân hàng trung ương có thể duy trì lập trường Hawkish lâu hơn, làm tăng chi phí vốn.
- Nguyên liệu phân bón bị gián đoạn nặng do phần lớn xuất khẩu qua Vịnh Persian, đe dọa an ninh lương thực toàn cầu.
- Khoảng 12% dân số thế giới rơi vào thiếu lương thực trầm trọng năm 2025, tăng 2 điểm % so với 2019.
- Chuỗi cú sốc: đại dịch, biến đổi khí hậu, xung đột Nga-Ukraine, chiến tranh thuế quan, và nay là xung đột Mỹ-Iran.
Trong bối cảnh đó, dòng tiền ròng có xu hướng phòng thủ (risk-off). Các nền kinh tế đang phát triển thu nhập thấp chịu đòn nặng hơn do phụ thuộc nhập khẩu năng lượng và thực phẩm.
WB cho biết sẽ giải ngân gói hỗ trợ 60 tỷ USD cho các nước bị ảnh hưởng, có thể nâng lên 100 tỷ USD trong 15 tháng tới.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Mỹ là ngoại lệ khi WB giữ nguyên dự báo tăng trưởng 2,2% nhờ là nước sản xuất năng lượng lớn, hưởng lợi từ chính sách giảm thuế và làn sóng đầu tư AI.
Châu Á được WB đánh giá là khu vực chịu tổn thất nặng nhất, với các nước điều chỉnh giảm nhiều gồm UAE, Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ, Bangladesh.
Nhà kinh tế trưởng WB, ông Indermit Gill, nhấn mạnh cần chấm dứt các cuộc xung đột và không khơi mào thêm chiến tranh mới.
- OECD trước đó cũng cảnh báo xung đột kéo dài có thể đẩy kinh tế toàn cầu vào suy thoái, buộc các NHTW duy trì lãi suất cao.
- Liên hợp quốc hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu xuống 2,5% vào tháng 5/2026.
- Giới chuyên gia lo ngại thiếu hụt lương thực trầm trọng do nông dân giảm phân bón.
Các yếu tố cần theo dõi: diễn biến eo biển Hormuz, giá dầu Brent, tốc độ giải ngân gói hỗ trợ WB, và phản ứng chính sách phối hợp giữa các nước về an ninh lương thực.