Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đề xuất áp thuế quan trừng phạt 25% đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Brazil.
Đề xuất được đưa ra theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974. Đây là công cụ cho phép Washington điều tra và đáp trả các hành vi thương mại bị cho là không công bằng.
Các lĩnh vực bị cáo buộc gồm thương mại số, dịch vụ thanh toán điện tử, thuế quan ưu đãi, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, khả năng tiếp cận thị trường ethanol và vấn đề phá rừng trái phép.
USTR cho biết cuộc điều tra được khởi động từ năm ngoái. Cơ quan này kết luận một số chính sách của Brazil là “không hợp lý”, gây gánh nặng hoặc hạn chế thương mại của Mỹ.
| Mốc thời gian / Chỉ tiêu | Chi tiết |
|---|---|
| Ngày đề xuất | 3/6/2026 (thông tin đăng tải ngày 3/6, USTR công bố trước đó) |
| Mức thuế đề xuất | 25% với nhiều mặt hàng Brazil |
| Hạn chót lấy ý kiến công chúng | 15/7/2026 |
| Căn cứ pháp lý | Điều 301, Đạo luật Thương mại Mỹ 1974 |
| Các mặt hàng được miễn trừ | Thịt bò, cà phê, đất hiếm, một số kim loại, năng lượng và linh kiện máy bay |
Theo ông Jamieson Greer, Đại diện Thương mại Mỹ, biện pháp này được thiết kế “khá tinh tế” do nhiều mặt hàng quan trọng được miễn trừ. Ông cũng nhấn mạnh Mỹ cần thuế quan ở mức đủ mạnh để thu hẹp mức thâm hụt thương mại “khổng lồ”.
Phản ứng từ phía Brazil: Tổng thống Luiz Inacio Lula da Silva cáo buộc Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thiếu thiện chí với khu vực Mỹ Latin. Ông Lula cho biết các nhà đàm phán thương mại hai nước đã gặp nhau ba lần trong những tuần gần đây nhưng chưa đạt thỏa thuận.
Theo hai nguồn tin là quan chức Brazil nói với Reuters, lập luận của Mỹ bỏ qua nhiều giải trình mà Brazil đưa ra. Các nguồn tin cho rằng đề xuất mang động cơ chính trị nhiều hơn là dựa trên các vấn đề kỹ thuật thương mại.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Đề xuất thuế quan 25% từ USTR tạo ra một lớp bất định mới cho dòng chảy thương mại liên Mỹ. Brazil là đối tác thương mại lớn của Mỹ tại khu vực Mỹ Latin.
Rủi ro thuế quan thường kích hoạt tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) trên thị trường tài chính. Nhà đầu tư có xu hướng giảm tỷ trọng cổ phiếu và tiền tệ của các nền kinh tế chịu tác động trực tiếp.
Đối với thị trường ngoại hối, đồng Real Brazil (BRL) có thể chịu áp lực giảm giá khi dòng vốn ngoại rút ròng. Độ trễ chính sách (policy lag) giữa thời điểm đề xuất và quyết định cuối cùng (15/7) kéo dài sự bất định.
Trên thị trường hàng hóa, các mặt hàng miễn trừ như thịt bò, cà phê, đất hiếm, năng lượng và linh kiện máy bay ít bị ảnh hưởng trực tiếp. Ngược lại, các mặt hàng xuất khẩu chủ lực khác của Brazil như đường, đậu tương, quặng sắt có thể đối mặt với thuế 25% nếu không nằm trong danh sách miễn trừ.
Bối cảnh căng thẳng Mỹ - Brazil còn gia tăng sau khi ông Rubio đưa hai băng nhóm tội phạm lớn nhất Brazil vào danh sách tổ chức khủng bố. Quyết định này bất chấp sự phản đối của Brazil và có thể tạo cơ sở cho các biện pháp an ninh cứng rắn hơn.
Trong khi đó, Trung Quốc cùng ngày công nhận Brazil không còn bệnh lở mồm long móng. Động thái này từ Bắc Kinh có thể tạo thuận lợi cho xuất khẩu thịt và sản phẩm chăn nuôi của Brazil, theo đánh giá của Tổng thống Lula.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
USTR sẽ công bố kết luận của một số cuộc điều tra khác theo Điều 301 trong những tuần tới. Điều này mở rộng phạm vi rủi ro thuế quan sang các đối tác thương mại khác.
Thượng nghị sĩ Flavio Bolsonaro, đối thủ chính của ông Lula trong cuộc bầu cử tháng 10 tới, đã công khai ủng hộ việc Mỹ áp thuế. Yếu tố chính trị nội bộ Brazil có thể ảnh hưởng đến tiến trình đàm phán và quyết định cuối cùng của USTR.
Các nhà đầu tư cần theo dõi các mốc sự kiện chính:
- Hạn chót lấy ý kiến công chúng: 15/7/2026
- Các cuộc điều tra Điều 301 khác dự kiến công bố trong những tuần tới
- Cuộc bầu cử tổng thống Brazil tháng 10/2026
- Diễn biến tỷ giá USD/BRL và dòng vốn ngoại vào Brazil
Biến động giá các mặt hàng chiến lược (đường, đậu tương, quặng sắt) cũng là tín hiệu quan trọng. Mức độ phản ứng của thị trường hàng hóa sẽ phản ánh kỳ vọng về mức độ thực thi thuế quan.
Thông tin từ Reuters và VnEconomy ghi nhận quan điểm trái chiều giữa hai bên. Mỹ khẳng định dựa trên kết quả điều tra kỹ thuật. Brazil cho rằng động cơ chính trị chi phối.