Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 10/06/2026, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) công bố kết luận điều tra và đề xuất áp thuế bổ sung 10%-12,5% đối với hàng hóa từ 60 nền kinh tế theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Việt Nam nằm trong nhóm chịu mức thuế suất 12,5%.
Đây được xem là loại thuế thay thế cho thuế đối ứng và thuế quan toàn cầu trước đây sau khi bị tòa án Mỹ bác bỏ. Đáng chú ý, thuế Mục 301 không bị giới hạn về thuế suất hoặc thời gian áp dụng.
| Nhóm ngành | Mức thuế ảnh hưởng | Thị phần/Phụ thuộc | Đối thủ cạnh tranh |
|---|---|---|---|
| Dệt may | 12,5% (VN); 10% (Bangladesh, EU) | 40% kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ; thị phần 20,6% (H1/2025) | Bangladesh (10%), EU (10%) |
| Da giày túi xách | 12,5% | 41% tổng xuất khẩu da giày sang Mỹ | Chưa rõ |
| Gỗ và nội thất | 12,5% | Thị phần tăng từ 40,5% (2024) lên 45,3% (2025) tại Mỹ | Cạnh tranh với các nước khác |
| Điện tử công nghệ cao | Được loại trừ (HS 8517, 8541, 8471, 8473...) | Tỷ trọng xuất khẩu lớn nhưng nằm ngoài diện đánh thuế | Không chịu tác động trực tiếp |
Nguồn: USTR, Chứng khoán ABS, Chứng khoán KBSV, Chứng khoán Mirae Asset, VnEconomy.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Mức thuế 12,5% không quá cao so với mức 19% theo đạo luật IEEPA trước đó, theo nhận định của Chứng khoán ABS. Tuy nhiên, sự chênh lệch 2,5 điểm phần trăm so với đối thủ Bangladesh và EU (chịu 10%) tạo bất lợi tương đối cho dệt may Việt Nam.
Chứng khoán KBSV cho rằng Section 301 không gây tác động tiêu cực lớn do các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như thiết bị điện tử công nghệ cao (HS 8517, 8541...) được loại trừ. Điều này bảo vệ dòng vốn FDI vào các ngành điện tử.
Đối với dệt may, Việt Nam nhập khẩu bông Mỹ chiếm 45-50% tổng lượng bông nhập khẩu. Nền tảng này có thể tạo cơ sở để Việt Nam được phân bổ hạn ngạch ưu đãi nếu cơ chế thuế được thông qua.
Ở chiều ngược lại, Chứng khoán Mirae Asset cảnh báo hàng loạt nhóm ngành chịu tác động tiêu cực, đặc biệt là da giày (phụ thuộc 41% vào thị trường Mỹ) và gỗ nội thất (đang trên đà phục hồi sau giai đoạn 2022-2023).
LEFASO đã gửi kiến nghị khẩn lên Thủ tướng; Hiệp hội da giày Mỹ (FDRA) cũng phản đối do ảnh hưởng chuỗi cung ứng nội địa.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng giữa Việt Nam và Mỹ đang được đàm phán. Nếu ký kết sớm, mức thuế 12,5% có thể được điều chỉnh.
Nhóm doanh nghiệp dệt may có tỷ trọng nhập khẩu bông lớn từ Mỹ như TCM, ADS, Vinatex... sẽ hưởng lợi nếu được hạn ngạch ưu đãi.
Rủi ro cộng hưởng từ chênh lệch thuế suất so với đối thủ cạnh tranh có thể ảnh hưởng đến quyết định phân bổ đơn hàng của các nhà mua tại Mỹ.
Nhà đầu tư cần theo dõi tiến trình đàm phán, phản hồi từ các hiệp hội ngành hàng, và tác động thực tế lên dòng tiền xuất khẩu từng nhóm ngành.