Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo bài viết trên Báo Pháp Luật TP. Hồ Chí Minh (PLO), Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.
Nội dung đáng chú ý nhất là đề xuất bãi bỏ toàn bộ điều kiện kinh doanh và giấy phép con đối với hoạt động sản xuất, gia công, mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ.
Theo Nghị định 24/2012, hoạt động này là ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Doanh nghiệp phải được NHNN cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.
| Chỉ tiêu | Nghị định 24/2012 (hiện hành) | Dự thảo sửa đổi (2026) |
|---|---|---|
| Vàng trang sức, mỹ nghệ | Ngành nghề có điều kiện, cần giấy phép con | Không còn là ngành nghề có điều kiện; bãi bỏ giấy phép |
| Giấy chứng nhận đã cấp | Bắt buộc để hoạt động | Không còn là điều kiện bắt buộc sau khi nghị định có hiệu lực |
| Vàng miếng | Kinh doanh có điều kiện, cần giấy phép | Giữ nguyên: vẫn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện |
Một điểm mới khác: giao dịch mua bán vàng từ 20 triệu đồng trở lên trong ngày phải thanh toán không dùng tiền mặt. Quy định này thay thế cách diễn đạt trước đây về giao dịch qua tài khoản ngân hàng.
Dự thảo cũng bổ sung yêu cầu doanh nghiệp và NHTM nhập khẩu vàng nguyên liệu phải xây dựng hệ thống lưu trữ, quản lý dữ liệu về tồn kho và kết nối thông tin với NHNN.
Vàng nguyên liệu dạng dây, ống và vàng phục vụ sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị y tế được bổ sung vào danh mục được phép nhập khẩu, xuất khẩu. Nghị định sửa đổi dự kiến có hiệu lực từ 1/7.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Đề xuất này mang tính 'cởi trói' về mặt hành chính cho phân khúc vàng trang sức, mỹ nghệ. Về bản chất, dòng tiền đầu cơ và phòng thủ tài sản (risk-off) có thể dịch chuyển một phần sang kênh này.
Trước đây, rào cản giấy phép con tạo ra chi phí tuân thủ và hạn chế số lượng doanh nghiệp tham gia. Việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh có thể làm tăng cung vàng trang sức, mỹ nghệ trên thị trường.
Tuy nhiên, vàng miếng vẫn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, cần giấy phép của NHNN. Điều này cho thấy NHNN tiếp tục kiểm soát chặt kênh vàng miếng, vốn là công cụ đầu cơ và dự trữ chính.
Độ trễ chính sách (policy lag) cần được tính đến. Nghị định dự kiến có hiệu lực từ 1/7. Tác động thực tế lên dòng tiền và giá vàng trang sức sẽ chỉ rõ rệt sau vài tháng.
Thêm vào đó, quy định thanh toán không dùng tiền mặt cho giao dịch từ 20 triệu đồng có thể làm giảm tính thanh khoản tức thời của kênh này, vì một bộ phận nhà đầu tư quen giao dịch bằng tiền mặt nhỏ lẻ.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Bối cảnh vĩ mô hiện tại có nhiều yếu tố tác động chéo đến thị trường vàng:
- FED duy trì lãi suất cao trong thời gian dài hơn dự kiến, tạo áp lực lên giá vàng thế giới. Tuy nhiên, rủi ro địa chính trị và nhu cầu phòng thủ tài sản vẫn hỗ trợ giá.
- Giá vàng trong nước thường có mức chênh lệch (premium) cao so với giá thế giới do cung - cầu nội địa và các biện pháp quản lý.
- Dòng tiền từ kênh tiết kiệm và bất động sản có thể dịch chuyển sang vàng nếu lãi suất tiền gửi tiếp tục giảm.
Các yếu tố cần theo dõi sau khi nghị định có hiệu lực:
- Khối lượng giao dịch vàng trang sức, mỹ nghệ tăng hay giảm, và ảnh hưởng đến giá vàng miếng.
- Mức độ tuân thủ quy định thanh toán không dùng tiền mặt và dữ liệu tồn kho của doanh nghiệp.
- Phản ứng của các nhà đầu tư tổ chức và cá nhân đối với kênh đầu tư mới này.
Theo bài báo, NHNN sẽ xem xét cấp Giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho doanh nghiệp FDI hàng năm, căn cứ vào năng lực sản xuất và hợp đồng gia công. Điều này cho thấy sự thận trọng trong việc mở cửa hoàn toàn thị trường vàng nguyên liệu.
Nhà đầu tư cần phân biệt rõ: vàng trang sức mỹ nghệ khác với vàng miếng về mục đích sử dụng, tính thanh khoản và biên độ lợi nhuận. Rủi ro thanh khoản của vàng trang sức cao hơn do chi phí chế tác và phụ thuộc vào thị hiếu thẩm mỹ.