Từ đề xuất mở rộng đăng ký giao dịch bảo đảm: Nhìn về dòng chảy tín dụng và tài sản bảo đảm mới trên thị trường vốn

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Ngày 16/6, Tổ soạn thảo Dự thảo Nghị định về đăng ký biện pháp bảo đảm (thay thế Nghị định số 99/2022/NĐ-CP) đã họp dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc. Thông tin được bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Phó Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước, trình bày tại cuộc họp.

Dự thảo Nghị định tập trung vào 4 định hướng lớn. Các định hướng này bao gồm: cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; đảm bảo sự đồng bộ với pháp luật liên quan và thúc đẩy mô hình kinh tế số; giải quyết vướng mắc từ Nghị định 99/2022; hoàn thiện cơ chế kết nối dữ liệu.

Hai vấn đề trọng tâm được xin ý kiến: quy định đăng ký hợp đồng cho thuê tài chính, chuyển giao quyền đòi nợ, khoản phải thu, quyền yêu cầu thanh toán, hợp đồng cho thuê tài sản, hợp đồng ký gửi hàng hóa; và cắt giảm thủ tục chuyển tiếp đăng ký thế chấp quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng mua bán nhà ở sang thế chấp nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất.

Về tài sản số, các ý kiến thảo luận cho rằng đây là vấn đề mới thuộc phạm vi pháp luật nội dung. Trước mắt, Tổ soạn thảo cân nhắc việc quy định đăng ký biện pháp bảo đảm đối với loại tài sản này tại dự thảo.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Đề xuất mở rộng đăng ký giao dịch bảo đảm phản ánh một xu hướng lớn: dịch chuyển cấu trúc tài sản bảo đảm khỏi bất động sản. Trên thị trường tín dụng Việt Nam, bất động sản hiện vẫn chiếm tỷ trọng áp đảo trong cơ cấu tài sản thế chấp. Điều này tạo ra rủi ro tập trung cao khi thị trường nhà đất biến động.

Việc thúc đẩy động sản (hàng hóa, quyền tài sản, khoản phải thu) làm tài sản bảo đảm giúp mở rộng kênh dẫn vốn cho doanh nghiệp. Cụ thể, các doanh nghiệp có dòng tiền ổn định từ hợp đồng cho thuê tài chính hoặc khoản phải thu có thể tiếp cận tín dụng mà không cần bất động sản. Điều này làm giảm chi phí vốn và rủi ro thanh khoản cho các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng.

Về mặt vĩ mô, cải cách này tác động đến dòng tiền ròng trong hệ thống ngân hàng và thị trường vốn. Khi tài sản bảo đảm được đa dạng hóa, các tổ chức tín dụng có thể mở rộng cho vay mà không bị giới hạn bởi trần tín dụng bất động sản. Tuy nhiên, độ trễ chính sách (policy lag) là yếu tố cần theo dõi: các quy định mới cần thời gian để thẩm thấu vào hoạt động thực tiễn.

Đối với tài sản số, việc chưa vội đưa vào dự thảo cho thấy tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) từ phía cơ quan quản lý. Các ý kiến tại cuộc họp đề nghị nghiên cứu kỹ lưỡng, tránh rủi ro pháp lý khi tài sản số chưa có khung pháp lý nội dung rõ ràng.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Thứ nhất, quy trình xây dựng văn bản. Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đề nghị Tổ soạn thảo tiếp thu ý kiến, chỉnh lý hoàn thiện hồ sơ và thực hiện các bước tiếp theo theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Tiến độ ban hành Nghị định là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến dòng chảy tín dụng trong 12-18 tháng tới.

Thứ hai, cơ chế liên thông thủ tục công chứng hợp đồng điện tử với đăng ký trực tuyến biện pháp bảo đảm. Nếu được thông qua, việc này sẽ cắt giảm chi phí giao dịch, tăng tốc luân chuyển vốn giữa các bên.

Thứ ba, vấn đề bảo lưu thời điểm đăng ký thế chấp quyền tài sản khi chuyển sang thế chấp nhà ở. Các tổ chức tín dụng kiến nghị được ký phụ lục hợp đồng thế chấp để chủ động thực hiện đăng ký, giảm thủ tục hành chính trùng lặp.

Thứ tư, các dạng thức tài sản mới như tài sản số cần được pháp luật nội dung giải quyết trước. Việc đăng ký biện pháp bảo đảm cho tài sản số có thể được xem xét trong tương lai, nhưng chưa nằm trong phạm vi dự thảo hiện tại.

Các dữ kiện trên cho thấy sự thận trọng có chủ đích của cơ quan soạn thảo. Thông tin trình bày ở đây chỉ phản ánh nội dung cuộc họp và các đề xuất từ Tổ soạn thảo. Người đọc tự đánh giá tác động của các thay đổi pháp lý này đối với danh mục đầu tư và chiến lược tài chính cá nhân.