Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 16-6, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc chủ trì cuộc họp của Tổ soạn thảo Dự thảo Nghị định về đăng ký biện pháp bảo đảm. Dự thảo này sẽ thay thế Nghị định số 99/2022/NĐ-CP.
Bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Phó Cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước (Bộ Tư pháp) thông tin về 4 định hướng lớn của Dự thảo:
- Cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, cắt giảm thủ tục hành chính trong đăng ký biện pháp bảo đảm.
- Đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất với pháp luật liên quan; đáp ứng yêu cầu mới của các mô hình kinh tế dựa trên công nghệ và nền tảng số.
- Giải quyết vướng mắc, bất cập từ thực tiễn thi hành Nghị định số 99/2022/NĐ-CP.
- Hoàn thiện cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu về đăng ký biện pháp bảo đảm.
Tổ soạn thảo xin ý kiến về 2 vấn đề cụ thể. Thứ nhất, quy định đăng ký hợp đồng cho thuê tài chính, hợp đồng chuyển giao quyền đòi nợ, khoản phải thu, quyền yêu cầu thanh toán, hợp đồng cho thuê tài sản, hợp đồng ký gửi hàng hóa. Thứ hai, cắt giảm thủ tục chuyển tiếp đăng ký thế chấp quyền tài sản từ hợp đồng mua bán nhà ở sang thế chấp nhà ở.
Các đại biểu cơ bản nhất trí với bốn định hướng. Nhiều ý kiến nhấn mạnh Nghị định chỉ điều chỉnh thủ tục đăng ký, không can thiệp vào pháp luật nội dung về tài sản bảo đảm.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Đề xuất mở rộng đăng ký biện pháp bảo đảm với các loại hợp đồng mới (cho thuê tài chính, chuyển giao quyền đòi nợ, khoản phải thu) phản ánh một xu hướng cấu trúc rõ rệt. Thị trường tín dụng Việt Nam đang chịu áp lực giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm là bất động sản.
Các ý kiến tại cuộc họp đề nghị làm rõ giải pháp thúc đẩy sử dụng tài sản là động sản (hàng hóa, quyền tài sản, khoản phải thu) làm tài sản bảo đảm. Mục tiêu là tiệm cận thông lệ quốc tế, giảm rủi ro tập trung vào một kênh tài sản duy nhất.
Việc đăng ký hợp đồng cho thuê tài chính và chuyển giao quyền đòi nợ giúp công khai, minh bạch hóa thông tin về tình trạng pháp lý của tài sản. Điều này giảm thiểu rủi ro cho các chủ thể khi tham gia chuỗi cung ứng vốn.
Từ góc nhìn vĩ mô, chính sách này cho thấy nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc mở rộng cơ sở tài sản bảo đảm. Động thái diễn ra trong bối cảnh thị trường bất động sản gặp khó khăn về thanh khoản, buộc dòng tín dụng phải tìm đến các kênh tài sản mới.
Về thủ tục chuyển tiếp thế chấp, các ý kiến đề nghị bảo lưu thời điểm đăng ký thế chấp quyền tài sản mà không phát sinh thêm thủ tục hành chính. Cơ chế liên thông giữa đăng ký thế chấp quyền tài sản và đăng ký thế chấp nhà ở được kỳ vọng giảm chi phí giao dịch.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Đối với tài sản số, các ý kiến thảo luận cho rằng đây là vấn đề mới, liên quan đến pháp luật nội dung. Trước mắt, nên cân nhắc việc quy định đăng ký biện pháp bảo đảm đối với loại tài sản này tại Dự thảo Nghị định.
Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc đề nghị thường trực Tổ soạn thảo tiếp thu đầy đủ ý kiến, chỉnh lý, hoàn thiện hồ sơ. Các bước tiếp theo sẽ thực hiện theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Các yếu tố cần theo dõi trong giai đoạn tới:
- Tiến độ hoàn thiện Dự thảo Nghị định và lộ trình thay thế Nghị định 99/2022/NĐ-CP.
- Cơ chế liên thông giữa công chứng hợp đồng điện tử và đăng ký trực tuyến biện pháp bảo đảm.
- Khả năng mở rộng đăng ký đối với tài sản số và các dạng tài sản công nghệ mới.
- Tác động đến dòng tín dụng ngân hàng, đặc biệt là tỷ trọng cho vay có tài sản bảo đảm là động sản so với bất động sản.