Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang xem xét kế hoạch sử dụng tài sản bị đóng băng của Iran để bồi thường cho các đồng minh vùng Vịnh. Thông tin này được truyền thông Mỹ và hãng tin Reuters đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent được giao nhiệm vụ cho một nhóm chuyên trách lập báo cáo đánh giá toàn diện về chi phí thiệt hại mà các đồng minh vùng Vịnh phải gánh chịu. Đồng thời nhóm này cũng tìm hiểu các phương án sử dụng tài sản của Iran để bù đắp những tổn thất đó.
Các số liệu chính được trích dẫn từ nguồn tin:
| Chỉ tiêu | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Tổng tài sản Iran bị phong tỏa ước tính | Hơn 100 tỉ USD | Truyền thông quốc tế |
| Số tiền Iran yêu cầu giải phóng trong thỏa thuận ngừng bắn | 24 tỉ USD (giải phóng 50% khi ký kết, 50% giai đoạn sau) | Truyền thông Iran |
| Giá trị tài sản bị phong tỏa trong thỏa thuận hạt nhân 2015 | Được tiếp cận dần dần theo tiến trình cắt giảm chương trình hạt nhân | Thỏa thuận JCPOA |
Phản ứng từ phía Iran, Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi tuyên bố các quốc gia trong khu vực "không có quyền đòi bồi thường". Ông nhấn mạnh tài sản của Iran "không phải là chiến lợi phẩm của Washington cũng không phải là quỹ thanh toán cho các đồng minh".
Cố vấn quân sự của Lãnh tụ tối cao Iran, ông Mohsen Rezaee, trả lời CNN rằng "các cuộc đàm phán đang bế tắc". Ông Rezaee cho biết bất kỳ thỏa thuận nào với Mỹ vẫn phụ thuộc vào việc giải phóng tài sản bị phong tỏa, mô tả đây là phép thử về mức độ nghiêm túc của Washington.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Đề xuất sử dụng tài sản bị phong tỏa của Iran để bồi thường cho các đồng minh vùng Vịnh phản ánh một chiến lược răn đe kinh tế. Theo tờ Kyiv Post, Mỹ muốn thiết lập một biện pháp răn đe kinh tế chống lại các cuộc tấn công xuyên biên giới tiếp theo của Iran.
Xét từ góc độ dòng vốn, hơn 100 tỉ USD tài sản bị phong tỏa là một khối lượng thanh khoản khổng lồ bị đóng băng. Việc tái phân bổ số tài sản này cho các đồng minh vùng Vịnh sẽ tạo ra một cú sốc cung thanh khoản có chủ đích, nhưng đồng thời triệt tiêu hoàn toàn khả năng tiếp cận nguồn lực của Iran.
Yêu cầu giải phóng 24 tỉ USD của Iran đóng vai trò như một phép thử về lòng tin trong bối cảnh đàm phán. Nếu Mỹ từ chối và chuyển hướng sang bồi thường, điều này đồng nghĩa với việc bác bỏ tối hậu thư của Iran, làm gia tăng rủi ro leo thang xung đột quân sự.
Căng thẳng quân sự đã gia tăng khi Iran tập kích vào các căn cứ của Mỹ ở Kuwait và Bahrain. Washington đáp trả bằng cuộc tấn công vào các "trạm radar giám sát bờ biển của Iran" ở Goruk và trên đảo Qeshm. Điều này cho thấy rủi ro địa chính trị đang ở mức cao.
Các quan chức Mỹ lo ngại rằng việc giải tỏa tài sản ở giai đoạn này sẽ tước đi của Washington một lợi thế quan trọng trong quá trình đàm phán. Điều này giải thích tại sao đề xuất sử dụng tài sản để bồi thường lại xuất hiện.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Bối cảnh của căng thẳng hiện tại bắt nguồn từ việc Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran (JCPOA) năm 2018 dưới thời Tổng thống Trump. Thỏa thuận năm 2015 cho phép Iran tiếp cận dần dần tài sản bị phong tỏa để đổi lấy việc cắt giảm chương trình hạt nhân.
Các yêu cầu hiện tại của Iran trong đàm phán bao gồm:
- Giải phóng tài sản bị phong tỏa (ưu tiên 24 tỉ USD)
- Dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ và quốc tế
- Dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran
- Chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hành động thù địch trên tất cả các mặt trận khu vực, kể cả Lebanon
Phản ứng từ phía Iran, Thứ trưởng Ngoại giao Gharibabadi cảnh báo bất kỳ việc tịch thu, chuyển giao hoặc phân bổ tài sản mà không có sự đồng ý của Tehran sẽ cấu thành "một hành vi sai trái quốc tế mới" và dẫn đến "phản ứng thích đáng".
Theo Fox News, việc Mỹ quyết định dùng tài sản bị đóng băng để bồi thường cho các đồng minh vùng Vịnh có thể giáng một đòn mới vào thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ với Iran. Quyết định này dường như bác bỏ tối hậu thư trị giá 24 tỉ USD của Iran.
Trong bối cảnh đó, các nhà đầu tư cần theo dõi diễn biến đàm phán và các động thái quân sự trong khu vực. Bất kỳ quyết định nào về việc tái phân bổ tài sản Iran cũng sẽ tác động đến giá dầu thô, đồng USD và tâm lý risk-off trên thị trường tài chính toàn cầu. Thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, người đọc tự đưa ra quyết định đầu tư.