Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 7-7-2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố danh sách cơ sở kiểm nghiệm được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) chấp nhận kiểm nghiệm cadimi và vàng O trong sầu riêng và mít xuất khẩu.
Theo danh sách cập nhật đến ngày 26-6, cả nước có 30 phòng xét nghiệm cadimi và 31 phòng xét nghiệm chất vàng O được Trung Quốc công nhận. So với cuối tháng 5, con số này tăng thêm 5 phòng kiểm nghiệm cadimi và 9 phòng kiểm nghiệm vàng O.
Tại thủ phủ sầu riêng Tây Nguyên, chỉ có 3 cơ sở đủ điều kiện. Cụ thể, khu vực miền Trung và Tây Nguyên có 1 phòng tại Đà Nẵng, 1 phòng tại Đắk Lắk và 2 phòng tại Lâm Đồng.
| Khu vực | Số phòng xét nghiệm cadimi | Số phòng xét nghiệm vàng O |
|---|---|---|
| Phía Bắc (Hà Nội + Móng Cái) | 7 | 8 |
| Miền Trung - Tây Nguyên | 4 | 3 |
| Đông Nam Bộ (TP.HCM) | 10 | 11 |
| Đồng bằng sông Cửu Long | 9 | 9 |
Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sầu riêng tươi và đông lạnh của Việt Nam đạt 293 triệu USD, tăng 60% so với cùng kỳ năm 2025. Động lực chính đến từ lợi thế sầu riêng nghịch vụ, việc phê duyệt mã số vùng trồng và Nghị định thư xuất khẩu sầu riêng đông lạnh.
Cuối tháng 6, đầu tháng 7, khu vực Đông Nam Bộ vào mùa thu hoạch rộ sầu riêng, đặc biệt giống Thái. Giá sầu riêng Thái phổ biến ở mức 50.000 - 60.000 đồng/kg, giảm 6.000 - 10.000 đồng so với nửa tháng trước và giảm mạnh so với mức hơn 130.000 đồng thời điểm nghịch vụ.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc GACC công nhận thêm các phòng kiểm nghiệm giúp rút ngắn thời gian kiểm định và giảm chi phí cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, sự phân bố không đồng đều giữa các vùng tạo ra rủi ro tắc nghẽn logistics.
Khu vực Đông Nam Bộ và ĐBSCL chiếm 19/30 phòng cadimi và 20/31 phòng vàng O. Trong khi đó, Tây Nguyên - thủ phủ sầu riêng - chỉ có 3 cơ sở. Điều này tạo ra áp lực chi phí vận chuyển mẫu và thời gian chờ đợi.
Giá sầu riêng giảm mạnh từ mức 130.000 đồng/kg (nghịch vụ) xuống còn 50.000 - 60.000 đồng/kg (chính vụ) phản ánh rõ cung - cầu theo mùa vụ. Sản lượng tăng nhanh trong khi năng lực xuất khẩu bị giới hạn bởi số lượng phòng kiểm nghiệm và tiêu chuẩn chất lượng ngày càng cao từ Trung Quốc.
Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, việc giá giảm đã được cảnh báo trước vì sản lượng tăng nhưng lượng xuất đi Trung Quốc còn bấp bênh. Thị trường Trung Quốc ngày càng đòi hỏi khắt khe về chất lượng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Mùa chính vụ sầu riêng kéo dài đến tháng 10, khi xong khu vực Đông Nam Bộ. Lượng thu hoạch tăng nhưng thương lái và doanh nghiệp mua cầm chừng do lo ngại giá sụp.
Việc Trung Quốc phê duyệt thêm các phòng kiểm nghiệm là tín hiệu tích cực về dài hạn. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, số lượng phòng vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu kiểm định cho sản lượng lớn.
Các yếu tố cần theo dõi gồm: tốc độ phê duyệt thêm phòng kiểm nghiệm từ GACC; diễn biến giá sầu riêng tại thị trường Trung Quốc; chính sách kiểm dịch và an toàn thực phẩm mới; khả năng mở rộng vùng trồng và mã số vùng trồng.
Với mức tăng trưởng 60% trong 4 tháng đầu năm, sầu riêng vẫn là mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Nhưng rủi ro từ hạ tầng kiểm định và biến động giá theo mùa vụ là những yếu tố cần được đánh giá định lượng.