Từ cuộc họp của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc: Nhìn vào áp lực chuỗi cung ứng và dòng vốn ngành dệt may, da giày

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Ngày 29/5, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì buổi làm việc với Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) và Hiệp hội Da - Giày - Túi xách Việt Nam (LEFASO). Theo thông tin từ VGP, mục tiêu cuộc họp là lắng nghe, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi để hai ngành đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số đến năm 2030. Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh tinh thần đồng hành, giải quyết ngay các kiến nghị hợp lý của hiệp hội và doanh nghiệp.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Dữ liệu từ VITAS cho thấy, tỉ trọng doanh nghiệp Việt Nam trong tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may chỉ chiếm khoảng 41–42%, phần còn lại thuộc về khối FDI. Các doanh nghiệp FDI có lợi thế về chuỗi thị trường gắn với các nhãn hàng lớn từ châu Âu và Mỹ, công nghệ sản xuất và năng lực quản trị hệ thống. Điều này phản ánh sự phân hóa rõ rệt về khả năng tiếp cận dòng vốn và thị trường giữa hai khối.

Về phía da giày, ông Nguyễn Đức Thuấn đề xuất thành lập trung tâm nguyên phụ liệu quốc gia nhằm giải quyết nút thắt tự chủ nguyên phụ liệu. Tỉ lệ nội địa hóa 55% của ngành da giày cho thấy mức độ phụ thuộc nhất định vào chuỗi cung ứng nước ngoài, đặc biệt là nguyên phụ liệu đầu vào. Trong bối cảnh người dân nhiều quốc gia thắt chặt chi tiêu, ưu tiên hàng giá vừa phải (theo đánh giá của Phó Thủ tướng), áp lực lên biên lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất là hiện hữu.

Ngành dệt may cũng đối mặt với thách thức về lao động: tỉ lệ chuyển việc, nghỉ việc được mô tả là 'rất căng thẳng'. Cùng với đó, nhiều thị trường bổ sung tiêu chuẩn phát triển xanh, phát triển bền vững, năng lượng tái tạo và chính sách lao động. Các yếu tố này làm gia tăng chi phí vốn và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị hai hiệp hội xây dựng kế hoạch phát triển phù hợp với bối cảnh hội nhập sâu rộng và tình hình quốc tế hiện nay. Các bộ: Tài chính, Nội vụ, Công Thương đã trao đổi về thủ tục hải quan, cơ chế hoàn thuế VAT, chính sách tiền lương, giờ làm thêm, đơn giản hóa thủ tục đầu tư, điều chỉnh quy chuẩn môi trường đối với dự án sản xuất nguyên vật liệu phụ trợ.

Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng cam kết tiếp tục đồng hành kết nối doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa, thúc đẩy chương trình xuất nhập khẩu tại chỗ và nâng cấp thương hiệu quốc gia. Về dài hạn, các doanh nghiệp dệt may kiến nghị Nhà nước có chính sách thu hút đầu tư có chọn lọc (công nghệ cao, đạt chuẩn môi trường) vào khâu dệt, nhuộm hoàn tất nhằm xây dựng chuỗi cung ứng nội địa; hỗ trợ doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu thương hiệu thời trang qua kênh thương mại điện tử; hạn chế thanh tra, kiểm tra nhiều lần.

Dữ liệu từ LEFASO cho thấy 'chìa khóa' để duy trì và phát triển ngành da giày là ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, cải tiến mẫu mã, gắn kết với công nghiệp thời trang. Việc thành lập trung tâm nguyên phụ liệu quốc gia, nếu được triển khai, có thể tác động đến cấu trúc chi phí và khả năng tự chủ nguồn cung của toàn ngành.