Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 3/6, Bộ Tài chính công bố số thu ngân sách Nhà nước 5 tháng đầu năm 2026 ước đạt 1.341 nghìn tỷ đồng.
Trong đó, thu nội địa đạt 1.168,2 nghìn tỷ đồng, bằng 53,1% dự toán và tăng 15,8% so với cùng kỳ năm trước.
Thu từ dầu thô ước đạt 24,8 nghìn tỷ đồng, bằng 57,7% dự toán. Giá dầu thô thanh toán bình quân đạt 91,4 USD/thùng, cao hơn 21,4 USD so với giá dự toán.
Thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu ước đạt 147,2 nghìn tỷ đồng, tương đương 52,9% dự toán, sau khi hoàn thuế GTGT 65,1 nghìn tỷ đồng.
Riêng tháng 5, thu ngân sách ước đạt 216,3 nghìn tỷ đồng, bằng 8,6% dự toán và tương đương 76,9% mức thu bình quân 4 tháng đầu năm.
| Chỉ tiêu | Giá trị (nghìn tỷ đồng) | % dự toán | So với cùng kỳ |
|---|---|---|---|
| Tổng thu ngân sách | 1.341 | 53,1% | +15,8% (nội địa) |
| Thu nội địa | 1.168,2 | 53,1% | +15,8% |
| Thu dầu thô | 24,8 | 57,7% | - |
| Thu XNK (cân đối) | 147,2 | 52,9% | - |
| Chi ngân sách | 845,4 | 26,8% | +3,3% |
| Chi đầu tư phát triển | 206,2 | 18,4% | - |
| Trái phiếu phát hành | 159,2 | - | Lãi suất 4,09%/năm |
Về chi ngân sách, lũy kế 5 tháng ước đạt 845,4 nghìn tỷ đồng, bằng 26,8% dự toán và tăng 3,3% so với cùng kỳ năm 2025.
Chi trả nợ lãi đạt 43% dự toán. Chi đầu tư phát triển đạt 206,2 nghìn tỷ đồng, bằng 18,4% dự toán Quốc hội.
Giải ngân vốn đầu tư công 5 tháng đạt 20,3% kế hoạch Thủ tướng giao. Bộ Tài chính đang rà soát để cắt giảm hoặc điều chuyển vốn từ dự án chậm tiến độ.
Chính phủ đã phát hành 159,2 nghìn tỷ đồng trái phiếu với kỳ hạn bình quân 9,5 năm, lãi suất 4,09%/năm.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Số thu ngân sách vượt dự toán 53,1% trong bối cảnh thu nội địa tăng 15,8% so với cùng kỳ phản ánh dòng tiền từ khu vực sản xuất và tiêu dùng nội địa vẫn duy trì động lực tăng trưởng.
Giá dầu thô thanh toán bình quân 91,4 USD/thùng, cao hơn 21,4 USD so với dự toán, tạo khoản thu đột biến từ dầu thô (24,8 nghìn tỷ đồng). Điều này cho thấy yếu tố giá hàng hóa cơ bản (commodities) đóng góp đáng kể vào ngân sách.
Thu từ xuất nhập khẩu đạt 147,2 nghìn tỷ đồng, tương đương 52,9% dự toán, sau khi hoàn thuế GTGT 65,1 nghìn tỷ đồng. Con số này cho thấy hoạt động thương mại quốc tế vẫn sôi động, nhưng áp lực hoàn thuế gia tăng.
Chi ngân sách chỉ đạt 26,8% dự toán, tăng 3,3% so với cùng kỳ. Tỷ lệ giải ngân đầu tư công 20,3% là thấp, phản ánh độ trễ trong hấp thụ vốn (policy lag).
Bộ Tài chính đang rà soát cắt giảm hoặc điều chuyển vốn từ dự án chậm tiến độ. Điều này cho thấy áp lực đẩy mạnh giải ngân nửa cuối năm sẽ gia tăng.
Phát hành trái phiếu với lãi suất 4,09%/năm, kỳ hạn 9,5 năm, cho thấy chi phí vốn của Chính phủ ở mức thấp, hỗ trợ khả năng vay nợ và tái cấu trúc nợ công.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người dân đang được triển khai: giảm thuế VAT từ 10% xuống 8%, giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu và nhiên liệu bay, chấm dứt thu lệ phí môn bài.
Tổng số tiền miễn giảm thuế, phí 5 tháng ước khoảng 72,8 nghìn tỷ đồng. Đây là yếu tố làm giảm thu ngân sách trong ngắn hạn nhưng kỳ vọng kích thích tiêu dùng và sản xuất.
Ngân sách đã chi trả lương, lương hưu và trợ cấp xã hội đúng kỳ, đồng thời xuất cấp hơn 15,7 nghìn tấn gạo dự trữ quốc gia để hỗ trợ nhân dân.
Dự phòng ngân sách Trung ương chi 5.605 tỷ đồng cho các Bộ, ngành, địa phương khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh.
Chính phủ đã phát hành 159,2 nghìn tỷ đồng trái phiếu với lãi suất 4,09%/năm, kỳ hạn 9,5 năm, đảm bảo nguồn lực tài chính quốc gia ổn định.
Các yếu tố cần theo dõi trong nửa cuối năm: tốc độ giải ngân đầu tư công, biến động giá dầu thô, diễn biến thu từ xuất nhập khẩu, và hiệu quả của các gói hỗ trợ tài khóa.
Áp lực lạm phát từ giá dầu và chi phí năng lượng có thể ảnh hưởng đến mặt bằng lãi suất và tỷ giá, tác động đến dòng vốn ngoại tệ và thị trường trái phiếu.