Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 10/6/2026, tại Tokyo, Nhật Bản, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đã thăm và làm việc tại Viện Nghiên cứu chính sách quốc gia Nhật Bản (GRIPS).
Sự kiện diễn ra bên lề Hội nghị Tương lai châu Á lần thứ 31. Đây là hoạt động ngoại giao song phương có tác động đến chiến lược phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam.
Bà Hiroko Ota, Chủ tịch GRIPS, giới thiệu tổng quan về viện. GRIPS thành lập năm 1997, chuyên đào tạo chính sách công, quan hệ quốc tế, kinh tế phát triển, an ninh quốc tế, quản trị nhà nước và phòng chống thiên tai.
Khoảng 60% sinh viên của GRIPS là người nước ngoài, đến từ hơn 50 quốc gia. Nhiều cán bộ, công chức, nhà hoạch định chính sách châu Á theo học tại đây.
| Chỉ tiêu | Số liệu |
|---|---|
| Năm thành lập GRIPS | 1997 |
| Tỷ lệ sinh viên nước ngoài | ~60% |
| Số quốc gia có sinh viên theo học | Hơn 50 |
| Cựu học viên Việt Nam (tính đến tháng 5/2025) | ~195 người |
| Chương trình hợp tác tiếp nhận học viên Việt Nam | JICA, MEXT, ADB-JSP, YLP |
Phó Thủ tướng đề nghị GRIPS mở rộng quy mô và phạm vi hợp tác. Trọng tâm là chia sẻ kinh nghiệm xây dựng pháp luật giáo dục, quản lý đại học công lập và ngoài công lập, cơ chế phát triển nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghệ chiến lược.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng vốn FDI vào Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ cao đang chịu tác động trực tiếp từ chất lượng nguồn nhân lực. Chi phí vốn cho các dự án R&D tại Việt Nam phụ thuộc vào khả năng cung cấp kỹ sư và nhà quản lý có trình độ.
Việc GRIPS đào tạo 195 cựu học viên Việt Nam, phần lớn giữ vị trí quan trọng trong hệ thống nhà nước, viện nghiên cứu và đại học, tạo ra hiệu ứng lan tỏa. Đây là yếu tố giúp giảm độ trễ chính sách (policy lag) trong cải cách thể chế.
Kinh nghiệm từ Nhật Bản về mô hình chính quyền hai cấp và chương trình đào tạo Kosen được chia sẻ. Chương trình Kosen do ông Taira Morishita, Nguyên Cục trưởng Cục Quản lý đại học Nhật Bản, giới thiệu, cung cấp nền tảng chuyên ngành cơ bản và kiến thức kỹ thuật vững chắc.
Dòng tiền ròng từ các quỹ đầu tư Nhật Bản vào Việt Nam có thể được thúc đẩy nếu Việt Nam chứng minh được năng lực đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn công nghệ. Ngược lại, rủi ro thanh khoản trong thị trường lao động chất lượng cao vẫn hiện hữu.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản đã được nâng cấp từ 2 năm trước. Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh hợp tác đang phát triển mạnh mẽ, thực chất, hiệu quả trên mọi lĩnh vực.
Phó Thủ tướng mong muốn GRIPS chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng pháp luật giáo dục, quản lý nhà nước về hệ thống đào tạo đại học, cơ sở đào tạo nghề công lập và ngoài công lập.
Các đề xuất cụ thể từ GRIPS cho Việt Nam về cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghệ chiến lược sẽ là yếu tố cần theo dõi.
Phó Viện trưởng Hirofumi Takada trình bày về kinh nghiệm sáp nhập, chuyển đổi sang mô hình chính quyền hai cấp tại Nhật Bản. Đây là bài học tham khảo cho quá trình tinh gọn bộ máy hành chính của Việt Nam.