Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 25/6/2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký Chỉ thị số 27/CT-TTg về việc tăng cường quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng và thúc đẩy giải ngân vốn ODA, vay ưu đãi nước ngoài. Văn bản này được ban hành trong bối cảnh số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy tiến độ giải ngân nguồn vốn nước ngoài đang rất chậm.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tính đến hết ngày 15/6/2026, tỷ lệ giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công nguồn nước ngoài năm 2026 trung bình cả nước mới chỉ đạt 9,99% kế hoạch vốn được giao. Con số này thấp hơn đáng kể so với tỷ lệ giải ngân kế hoạch đầu tư công trong nước.
| Chỉ tiêu giải ngân vốn ODA (tính đến 15/6/2026) | Tỷ lệ đạt được |
|---|---|
| Trung bình cả nước | 9,99% |
| Khối địa phương | 9,37% |
| Khối bộ, ngành | 10,79% |
| Giải ngân cho vay lại của địa phương | 8,98% |
Một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương được ghi nhận có tỷ lệ giải ngân là 0%. Nguyên nhân chủ yếu được chỉ ra là chất lượng công tác lập kế hoạch và hoàn thành thủ tục đầu tư trong nước còn rất chậm. Các vấn đề cụ thể bao gồm chậm giải phóng mặt bằng, chậm đấu thầu, điều chỉnh thiết kế nhiều lần và năng lực triển khai dự án của các Ban quản lý dự án thấp.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng tiền đầu tư công, đặc biệt là nguồn vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài, đang phản ánh một vấn đề mang tính cơ cấu kéo dài. Sự chậm trễ trong giải ngân không đến từ việc thiếu vốn mà đến từ khâu hấp thụ vốn của nền kinh tế.
Chi phí cơ hội của việc chậm giải ngân là rất lớn. Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức "hai con số", mỗi đồng vốn ODA nằm im trên tài khoản đều làm giảm hiệu quả kích thích tổng cầu. Điều này tạo ra áp lực lên các kênh đầu tư khác như tín dụng ngân hàng và thị trường vốn để bù đắp khoảng trống.
Từ góc nhìn vĩ mô, độ trễ chính sách (policy lag) đang hiện hữu rõ rệt. Các quyết định đầu tư từ năm 2025 và đầu năm 2026 vẫn chưa thể chuyển hóa thành khối lượng xây lắp hoàn thành. Điều này khiến dòng tiền ròng vào nền kinh tế yếu hơn kỳ vọng, ảnh hưởng đến thanh khoản của các doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng và vật liệu xây dựng.
Rủi ro thanh khoản có thể gia tăng đối với các nhà thầu phụ thuộc nhiều vào tiến độ giải ngân từ các dự án ODA. Khi dòng tiền từ ngân sách bị tắc, các doanh nghiệp này buộc phải tìm kiếm nguồn vốn lưu động từ tín dụng ngân hàng với chi phí vốn cao hơn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Chỉ thị 27/CT-TTg được ban hành trong bối cảnh năm 2026 là năm đầu tiên triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030. Đây cũng là thời điểm chuyển tiếp sau khi hoàn thành sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Các yếu tố cần theo dõi trong giai đoạn tới:
- Tiến độ xử lý các vướng mắc về thủ tục đầu tư trong nước, đặc biệt là giải phóng mặt bằng và đấu thầu.
- Khả năng điều chỉnh hiệp định vay và chủ trương đầu tư đối với các dự án đang chậm tiến độ.
- Tác động của việc tái cấu trúc bộ máy chính quyền địa phương đến năng lực điều hành dự án của các Ban quản lý dự án.
- Phản ứng của thị trường trái phiếu chính phủ và lãi suất liên ngân hàng khi khối lượng giải ngân được đẩy mạnh vào nửa cuối năm.
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung triển khai các giải pháp để bảo đảm giải ngân đạt 100% kế hoạch đầu tư công được giao hằng năm. Mục tiêu này sẽ là thước đo quan trọng cho hiệu quả điều hành kinh tế vĩ mô trong phần còn lại của năm 2026.