Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Khu vực 1 vừa có văn bản yêu cầu các tổ chức tín dụng trên địa bàn thực hiện nghiêm các quy định về lãi suất huy động và cho vay.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh thị trường tiền tệ ghi nhận nhiều diễn biến không thuận lợi kể từ quý 4/2025.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Thông tấn xã VietnamPlus ngày 16/06/2026 đưa tin, NHNN Khu vực 1 đã ban hành chỉ đạo mới nhằm ổn định hoạt động hệ thống ngân hàng, kiểm soát lãi suất và hỗ trợ phục hồi tăng trưởng kinh tế.
Nguyên nhân trực tiếp được cơ quan quản lý nêu rõ: thị trường tiền tệ có nhiều biến động, thanh khoản có thời điểm khó khăn, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay duy trì ở mức cao.
Các số liệu và yêu cầu chính từ văn bản bao gồm:
| Yếu tố | Chi tiết / Yêu cầu |
|---|---|
| Bối cảnh | Thị trường tiền tệ biến động, thanh khoản khó khăn từ Q4/2025 |
| Mặt bằng lãi suất | Duy trì ở mức cao, ảnh hưởng khả năng tiếp cận vốn |
| Lãi suất niêm yết vs thực tế | Không để tình trạng giảm hình thức, lãi suất thực tế cao hơn công bố |
| Huy động ngoại tệ | Hạn chế lách quy định huy động ngoại tệ cho vay VND có bảo đảm |
| Cạnh tranh lãi suất | Không để cạnh tranh thiếu lành mạnh, gia tăng mặt bằng lãi suất huy động |
| Kiểm soát nội bộ | Tăng cường kiểm tra, kiểm toán, quản lý rủi ro hoạt động và rủi ro đạo đức |
| Kỳ hạn huy động & cho vay | Kiểm soát chặt cơ cấu kỳ hạn, đặc biệt trung và dài hạn |
| Chi phí vốn | Tiết giảm chi phí hoạt động, chi phí vốn để tạo dư địa giảm lãi suất |
| Nợ xấu | Triển khai giải pháp kiểm soát nợ quá hạn, thu hồi nợ nhóm 2 và nợ xấu |
Các yêu cầu này được gửi tới chi nhánh ngân hàng thương mại và ngân hàng nước ngoài trên địa bàn Khu vực 1.
NHNN cũng nhấn mạnh việc xử lý nghiêm các vi phạm, đặc biệt là hành vi gian lận, lừa đảo chiếm đoạt tiền gửi.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Chỉ đạo từ NHNN phản ánh trực tiếp trạng thái thắt chặt thanh khoản và chi phí vốn cao trong hệ thống ngân hàng.
Mặt bằng lãi suất huy động duy trì ở mức cao từ Q4/2025 cho thấy các ngân hàng đang phải cạnh tranh mạnh để giữ chân người gửi tiền.
Điều này tạo áp lực lên chi phí vốn đầu vào, buộc các ngân hàng phải duy trì lãi suất cho vay cao để bảo vệ biên lợi nhuận (NIM).
Dòng tiền ròng trong hệ thống có dấu hiệu căng thẳng. Thanh khoản khó khăn tại một số thời điểm cho thấy hiện tượng phòng thủ tài sản (risk-off) trong kênh tiền gửi có kỳ hạn.
Việc NHNN yêu cầu kiểm soát chặt cơ cấu kỳ hạn cho thấy rủi ro chênh lệch kỳ hạn (mismatch) giữa huy động ngắn hạn và cho vay trung-dài hạn đang hiện hữu.
Đây là vấn đề cơ cấu mang tính chu kỳ, thường xuất hiện khi chính sách tiền tệ có độ trễ (policy lag) trong việc thẩm thấu vào lãi suất thực tế.
Các tổ chức tín dụng buộc phải tái cấu trúc bảng cân đối kế toán, ưu tiên thanh khoản hơn tăng trưởng tín dụng nóng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Bối cảnh vĩ mô hiện tại cho thấy NHNN đang theo đuổi mục tiêu kép: kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, nhưng áp lực lãi suất vẫn rất lớn.
Các dữ kiện quan trọng cần theo dõi trong thời gian tới bao gồm:
- Diễn biến lãi suất huy động của các ngân hàng thương mại trong quý 2-3/2026, đặc biệt là các ngân hàng có quy mô huy động lớn.
- Mức độ tuân thủ của các ngân hàng đối với chỉ đạo, liệu lãi suất thực tế có hạ nhiệt như lãi suất niêm yết hay không.
- Tốc độ tăng trưởng tín dụng và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, nhất là lĩnh vực sản xuất kinh doanh.
- Biến động tỷ giá USD/VND, vì yếu tố này tác động trực tiếp đến dòng vốn ngoại tệ và tâm lý thị trường.
- Kết quả xử lý nợ xấu và nợ nhóm 2, vốn đang là gánh nặng lên bảng cân đối của các tổ chức tín dụng.
Thông tin từ VietnamPlus dẫn lời lãnh đạo NHNN cho rằng nếu xu hướng giảm của lãi suất huy động tiếp tục lan tỏa vào cơ cấu vốn, lãi suất cho vay sẽ còn dư địa giảm thêm.
Tuy nhiên, điều này phụ thuộc vào khả năng kiểm soát thanh khoản và chi phí vốn của từng ngân hàng trong bối cảnh cạnh tranh vẫn hiện hữu.