Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo số liệu từ Hiệp hội Thép châu Âu (Eurofer), ngành thép EU đang ghi nhận mức sụt giảm xuất khẩu sâu sau khi Mỹ tăng gấp đôi thuế nhập khẩu thép và nhôm lên 50%.
Lượng thép EU xuất khẩu sang Mỹ trong ba quý kể từ khi mức thuế mới có hiệu lực đã giảm 34%, chỉ còn 1,94 triệu tấn.
Xu hướng suy giảm đã kéo dài nhiều năm, từ mức 4,7 triệu tấn năm 2017 xuống còn 4,1 triệu tấn năm 2024, và tiếp tục giảm xuống 3,4 triệu tấn trong năm 2025.
Dữ liệu cụ thể từ Eurofer:
| Năm / Giai đoạn | Lượng thép EU xuất khẩu sang Mỹ (triệu tấn) | Ghi chú |
|---|---|---|
| 2017 | 4,7 | Mốc so sánh ban đầu |
| 2024 | 4,1 | Trước khi thuế tăng lên 50% |
| 2025 | 3,4 | Giảm thêm trước thuế kép |
| 3 quý sau thuế 50% | 1,94 | Giảm 34% so với cùng kỳ trước thuế |
Eurofer cho biết tác động của thuế quan không chỉ giới hạn ở mặt hàng thép. Các sản phẩm sử dụng kim loại như máy giặt, xe máy, tủ lạnh và linh kiện đường sắt cũng chịu ảnh hưởng. Điều này làm giảm nhu cầu tiêu thụ thép nội khối EU.
Mức thuế 25% vẫn đang áp lên nhiều sản phẩm kim loại, dù Washington gần đây đã giảm thuế đối với một số mặt hàng xuống 15%.
EU cảnh báo có thể rút lại một số nhượng bộ thương mại nếu mức thuế 25% này không được giảm xuống 15% trước cuối năm.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Sự sụt giảm xuất khẩu thép EU sang Mỹ phản ánh một cú sốc thương mại có độ trễ chính sách (policy lag) rõ rệt. Mức thuế tăng gấp đôi lên 50% đã thay đổi cấu trúc chi phí vận hành của các nhà xuất khẩu.
Các doanh nghiệp thép EU đang đối mặt với chi phí vốn gia tăng. Việc mất thị phần tại Mỹ buộc họ phải tìm kiếm các thị trường thay thế, gây áp lực cạnh tranh về giá trên toàn cầu.
Dòng tiền ròng từ ngành thép có thể dịch chuyển ra khỏi EU nếu nhu cầu nội khối suy yếu và các thị trường xuất khẩu khác không bù đắp được. Rủi ro thanh khoản trong ngành tăng lên khi hàng tồn kho tích tụ và biên lợi nhuận bị thu hẹp.
Tác động lan tỏa sang các sản phẩm thượng nguồn như máy giặt, xe máy, tủ lạnh cho thấy hiệu ứng dây chuyền. Khi các ngành công nghiệp sử dụng thép giảm sản lượng, nhu cầu thép đầu vào giảm theo, tạo vòng lặp suy giảm tích lũy.
Thỏa thuận thương mại EU-Mỹ đạt được năm ngoái hiện chưa phát huy đầy đủ tác dụng. Mức thuế 15% cho một số mặt hàng vẫn là rào cản, và mức 25% cho các sản phẩm còn lại đang kìm hãm dòng chảy thương mại.
Tổng giám đốc Eurofer, Axel Eggert, nhấn mạnh Washington cần thực hiện đúng cam kết. EU có thể rút lại nhượng bộ nếu mức thuế 25% không được giảm.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
EU và Mỹ dự kiến tiếp tục thảo luận về hạn ngạch miễn thuế đối với thép và nhôm. Hai bên cũng sẽ phối hợp giải quyết tình trạng dư thừa công suất toàn cầu.
Eurofer kêu gọi EU và Mỹ thực hiện đầy đủ thỏa thuận thương mại đã đạt được. Theo thỏa thuận, EU sẽ dỡ bỏ thuế đối với phần lớn hàng nhập khẩu từ Mỹ, đổi lại Washington áp mức thuế 15% cho hàng EU.
Các dữ kiện cần theo dõi trong thời gian tới:
- Mức thuế 25% đối với tủ lạnh, máy cắt cỏ, linh kiện đường sắt có được giảm xuống 15% trước cuối năm hay không.
- Phản ứng từ các ngành công nghiệp sử dụng kim loại tại châu Âu, bao gồm sản lượng và tồn kho.
- Xu hướng xuất khẩu thép EU sang các thị trường thay thế ngoài Mỹ như ASEAN, Trung Đông.
- Động thái từ các nhà sản xuất thép EU về điều chỉnh công suất và chi phí vốn.
Dữ liệu lịch sử cho thấy ngành thép EU đã mất dần thị phần tại Mỹ từ năm 2017. Đỉnh điểm 4,7 triệu tấn đã giảm 60% xuống còn 1,94 triệu tấn trong ba quý gần nhất, cho thấy mức độ nhạy cảm cao của dòng chảy thương mại với biến động thuế quan.
Các nhà đầu tư cần đánh giá tác động của hiệu ứng lan tỏa này lên các tài sản liên quan đến kim loại, hàng hóa cơ bản và tỷ giá EUR/USD.