Từ câu chuyện vật liệu xây dựng lập mặt bằng giá mới: Áp lực chi phí đầu vào và tác động đến thị trường

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo báo cáo từ Sở Xây dựng TP.HCM công bố tháng 6-2026, mặt bằng giá vật liệu xây dựng tại các mỏ và cơ sở kinh doanh đã thiết lập những cột mốc mới. Biến động mạnh nhất thuộc về cát (tăng 73%) và đá xây dựng (tăng 63%) so với cùng kỳ năm trước.

Khảo sát sáng 10-7 của phóng viên ghi nhận gạch 4 lỗ giá 1.300 - 3.000 đồng/viên, gạch 6 lỗ giá 2.500 - 6.700 đồng/viên.

Thép xây dựng Hòa Phát đã có ít nhất hai lần điều chỉnh tăng giá trong tháng 3-2026. Các thương hiệu VNSteel, Vina Kyoei cũng liên tục điều chỉnh. Xi măng Vicem Hà Tiên điều chỉnh giá ngay đầu tháng 6 để bù đắp chi phí năng lượng.

Một nhà thầu công trình dân dụng tại quận Tân Bình (cũ) cho biết nhà thầu đang gặp áp lực lớn với hợp đồng trọn gói hoặc đơn giá cố định ký từ cuối năm 2025. Nguy cơ thua lỗ, giãn tiến độ hoặc thương lượng lại hợp đồng đang hiện hữu. Người dân phải thay đổi thiết kế, cắt giảm quy mô hoặc lùi kế hoạch xây dựng.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Đợt tăng giá này không chỉ là biến động cục bộ mà phản ánh áp lực chi phí đầu vào hệ thống. Nhóm cát và đá tăng 73% và 63% trong vòng một năm — mức tăng vượt xa lạm phát tiêu dùng.

Nguyên nhân chính đến từ phía cung: các nút thắt về nguồn cung tài nguyên (giấy phép khai thác, trữ lượng mỏ) và chi phí năng lượng leo thang. Xi măng Vicem Hà Tiên điều chỉnh giá để bù đắp chi phí năng lượng là minh chứng rõ ràng cho tác động từ giá dầu, khí và điện.

Dòng tiền trong ngành xây dựng vận hành theo kênh: giá đầu vào → nhà thầu → chủ đầu tư → người mua cuối. Khi giá đầu vào tăng đột biến, nhà thầu với hợp đồng cố định bị giảm margin mạnh, buộc phải chuyển chi phí hoặc ngừng thi công. Điều này tạo ra hiệu ứng trễ (policy lag) trong chuỗi thanh toán.

Đối với thị trường tài chính, diễn biến này tác động đến ba nhóm chính:

• Chứng khoán ngành vật liệu (thép, xi măng, đá): Các doanh nghiệp khai thác và sản xuất như Hòa Phát, Vicem hưởng lợi từ giá bán cao hơn, nhưng chi phí sản xuất cũng tăng (điện, nhiên liệu). Biên lợi nhuận gộp (EBITDA margin) cần được theo dõi.
• Chứng khoán bất động sản & xây dựng: Chi phí xây dựng tăng 73% đối với cát khiến chi phí dự án đội lên, làm giảm khả năng sinh lời và có thể kéo dài thời gian hoàn vốn. Cổ phiếu các chủ đầu tư dự án căn hộ, nhà ở chịu áp lực điều chỉnh.
• Hàng hóa (Commodities): Cát, đá, thép là nhóm commodity cơ bản. Giá tăng mạnh phản ánh cung cầu mất cân bằng, có thể kéo theo giá các loại vật liệu khác như gạch, ngói. Nhà đầu tư hàng hóa có thể xem xét vị thế long trên hợp đồng tương lai thép, quặng sắt.

Đồng thời, lạm phát chi phí đầu vào xây dựng sẽ gây áp lực lên CPI tổng thể. Ngân hàng Trung ương (FED/VND) có thể duy trì lập trường hawkish lâu hơn, ảnh hưởng đến lãi suất và tỷ giá. Nhà đầu tư forex cần lưu ý rủi ro VND mất giá nếu lạm phát trong nước tăng.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Các chuyên gia dự báo mặt bằng giá vật liệu xây dựng vẫn sẽ duy trì ở mức cao trong nửa cuối năm 2026 nếu các nút thắt về nguồn cung tài nguyên và áp lực chi phí năng lượng chưa được giải quyết.

Những yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới:

• Chính sách khai thác mỏ: TP.HCM và các tỉnh lân cận có thể nới lỏng hoặc siết chặt cấp phép khai thác cát, đá. Bất kỳ động thái nào cũng ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung.
• Giá năng lượng: Giá dầu Brent, khí LNG và giá điện trong nước tiếp tục là biến số chính cho chi phí sản xuất xi măng, thép.
• Tiến độ giải ngân đầu tư công: Nếu Chính phủ đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng, cầu vật liệu sẽ bùng nổ, đẩy giá cao hơn nữa.
• Diễn biến cổ phiếu nhóm Vật liệu & Xây dựng: Chỉ số ngành (VNMIC) cần được quan sát với vùng hỗ trợ/kháng cự kỹ thuật.

Theo số liệu từ Sở Xây dựng TP.HCM, mức giá tham khảo tháng 6-2026 cho đá 1x2 tại mỏ núi Ông Trịnh đã tăng 10.000 đồng/m³ (từ 215.000 lên 225.000). Đối với cát, mỏ suối nhánh hồ Dầu Tiếng có giá 340.000 đồng/m³ — mức cao nhất trong số ghi nhận.

Thông tin từ doanh nghiệp bán lẻ cho thấy giá đá giao đến công trình đầu tháng 7 vượt 820.000 đồng/m³, cao hơn gấp rưỡi so với giá niêm yết tại mỏ. Mức chênh lệch này phản ánh chi phí vận chuyển và khan hiếm nguồn cung cục bộ.

Trong bối cảnh nhà thầu có nguy cơ thua lỗ, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể chứng kiến áp lực bán ở nhóm cổ phiếu xây dựng và bất động sản. Ngược lại, cổ phiếu thép và xi măng có thể duy trì đà tăng nhờ kỳ vọng giá bán cải thiện. Tuy nhiên, rủi ro margin và chi phí vốn vẫn hiện hữu.

Tất cả các dữ liệu trên đều được trích dẫn từ báo cáo chính thức của Sở Xây dựng TP.HCM và phản ánh của Tuổi Trẻ. Nhà đầu tư được khuyến nghị tự đánh giá rủi ro và không coi nội dung này là lời khuyên mua bán.