Từ câu chuyện thu hồi gần 108.000 tỷ đồng nợ thuế tại TP.HCM: Nhìn về áp lực thanh khoản và rủi ro tín dụng hệ thống

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo báo cáo từ Vietnam+ ngày 04/07/2026, Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh đã thu hồi gần 108.000 tỷ đồng tiền thuế nợ trong 6 tháng đầu năm 2026. Con số cụ thể là 107.979 tỷ đồng.

Trong đó, số thu từ các khoản nợ chuyển sang từ năm 2025 đạt 17.411 tỷ đồng. Số thu từ nợ phát sinh trong năm 2026 đạt 90.568 tỷ đồng.

Tỷ lệ tổng nợ trên dự toán thu ngân sách Chính phủ giao ở mức 15,12%. Nợ thuế, phí tương đương 4,56% dự toán thu ngân sách năm.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Việc thu hồi gần 108.000 tỷ đồng nợ thuế trong nửa đầu năm 2026 cho thấy dòng tiền từ khu vực doanh nghiệp đang được siết chặt hơn. Đây là tín hiệu về áp lực thanh khoản gia tăng đối với các doanh nghiệp có nghĩa vụ thuế lớn.

Nợ đất đai chiếm gần một nửa tổng nợ thuế (47.296 tỷ đồng). Phần lớn các khoản nợ này phát sinh từ các dự án còn vướng mắc trong xác định giá đất, diện tích tính tiền sử dụng đất, khoản khấu trừ bồi thường. Điều này tạo ra rủi ro thanh khoản kéo dài cho các chủ đầu tư bất động sản.

Nhóm nợ dưới 90 ngày lên tới 8.203 tỷ đồng. Việc chưa có chế tài đủ mạnh để buộc người nộp thuế thanh toán ngay các khoản nợ này làm phát sinh tình trạng chiếm dụng tiền thuế. Đây là một dạng rủi ro tín dụng trong hệ thống thuế.

Quá trình xử lý nợ vẫn phải thực hiện thủ công do chưa có cơ chế kết nối điện tử đồng bộ giữa cơ quan thuế và các ngân hàng thương mại. Điều này kéo dài thời gian cưỡng chế trích tiền từ tài khoản, làm chậm dòng tiền thu hồi.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Thuế TP.HCM đặt mục tiêu chuyển từ "xử lý nợ" sang "quản trị nợ" thông qua số hóa dữ liệu và tự động hóa quy trình. Cụ thể, đơn vị sẽ xây dựng hệ thống quản lý nợ và Trung tâm giám sát thông tin quản lý thuế (dashboard), giám sát tập trung, ứng dụng cưỡng chế nợ thuế giúp rút ngắn khoảng 80% thời gian xử lý thủ công.

Cơ quan thuế cũng sẽ xây dựng bộ tiêu chí đánh giá mức độ tuân thủ và rủi ro của người nộp thuế. Mục tiêu kiểm soát chặt nợ phát sinh mới theo nguyên tắc "phát sinh đến đâu, xử lý đến đó."

Các kiến nghị bao gồm hoàn thiện quy trình xử lý nợ theo hướng tự động hóa tối đa trên cơ sở quản lý rủi ro và phân loại mức độ tuân thủ. Các khâu chỉ sử dụng dữ liệu nội bộ ngành thuế sẽ được tự động hóa hoàn toàn. Các quy trình cần dữ liệu từ bên ngoài sẽ được kết nối và chia sẻ theo thời gian thực.

Nhà đầu tư cần theo dõi diễn biến nợ thuế đất đai (47.296 tỷ đồng) như một chỉ báo về sức khỏe tài chính của các doanh nghiệp bất động sản. Bên cạnh đó, tốc độ số hóa quy trình quản lý nợ sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả thu hồi và dòng tiền hệ thống trong trung hạn.