Từ câu chuyện Saudi Arabia tăng xuất khẩu dầu qua Hormuz: Tái lập dòng chảy năng lượng và áp lực thanh khoản toàn cầu

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo thông tin từ TTXVN/Vietnam+, Saudi Arabia đã tăng mạnh lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz sau khi Mỹ và Iran ký thỏa thuận mở lại tuyến đường thủy chiến lược này vào tháng trước.

Công ty phân tích thương mại Kpler ghi nhận vương quốc này đã vận chuyển khoảng 34 triệu thùng dầu qua Hormuz tính từ ngày 17/6. Lượng dầu xuất khẩu trong 2 tuần qua cao gấp hơn 2 lần so với mức 15 triệu thùng ghi nhận từ ngày 9/3 đến 17/6.

Nhóm phân tích của Kpler chỉ ra trong 34 triệu thùng vận chuyển, khoảng 24 triệu thùng đã được bốc lên tàu từ trước hoặc trong thời gian diễn ra cuộc chiến. Điều này cho thấy Saudi Arabia tập trung giải tỏa lượng tàu dầu tồn đọng.

Trước đó vào ngày 9/3, Saudi Arabia tạm dừng hầu hết hoạt động vận chuyển từ hai cảng Ras Tanura và Juaymah sau khi lưu lượng tàu qua Hormuz sụt giảm do các cuộc tấn công từ Iran.

Trong giai đoạn đó, vương quốc này chuyển hướng xuất khẩu qua đường ống Đông-Tây tới cảng Yanbu ven Biển Đỏ để duy trì nguồn cung.

Các chuyên gia của Kpler bổ sung rằng Saudi Arabia đang tái khởi động toàn diện hệ thống hậu cần xuất khẩu tại vùng Vịnh, không chỉ giải quyết hàng tồn kho. Hoạt động vận tải đã có 8 tàu hoàn tất bốc hàng và 5 tàu rời Hormuz thành công.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Sự phục hồi lưu lượng dầu qua Hormuz phản ánh ba yếu tố cốt lõi trong vận hành dòng tiền năng lượng toàn cầu.

Thứ nhất, yếu tố địa chính trị (Mỹ-Iran) có độ trễ chính sách (policy lag) rõ rệt. Sau thỏa thuận mở lại tuyến đường, cần thời gian để tái lập chuỗi hậu cần, bảo hiểm tàu và tín dụng thương mại.

Thứ hai, sự tồn đọng 17 triệu thùng dầu đã bốc xếp từ trước xung đột cho thấy chi phí cơ hội của việc giữ hàng rất cao. Các trader buộc phải giải phóng hàng tồn kho để giảm rủi ro thanh khoản.

Thứ ba, dữ liệu từ Windward cho thấy lưu lượng 8,5 triệu thùng/ngày vẫn còn cách xa mức trung bình 15 triệu thùng/ngày của năm 2025 (theo EIA). Điều này hàm ý dòng chảy vật chất chưa hồi phục hoàn toàn, tạo ra khoảng trống cung ngắn hạn.

Lượng dầu tồn kho 17 triệu thùng chờ lưu thông, nếu được giải phóng đột ngột, có thể gây áp lực giảm giá ngắn hạn lên WTI và Brent. Tuy nhiên, nếu lưu lượng tiếp tục duy trì dưới mức trung bình, thị trường sẽ ghi nhận mức thắt chặt cung tương đối.

Trong bối cảnh này, dòng tiền ròng (net flow) từ các quỹ đầu tư vào hàng hóa có thể biến động theo hướng risk-off nếu căng thẳng Mỹ-Iran tái bùng phát. Iran đã tấn công hai tàu thương mại và Mỹ đáp trả bằng không kích vào cuối tuần, dù hoạt động vận tải vẫn duy trì.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Dữ liệu từ Kpler cho thấy lưu lượng tàu dầu sụt giảm xuống 8 chiếc vào ngày 27/6, sau đó phục hồi lên 16 chiếc vào ngày 1/7. Sự phục hồi này cho thấy thị trường đang thích nghi dần với rủi ro địa chính trị.

Khoảng cách giữa 8,5 triệu thùng/ngày (hiện tại) so với 15 triệu thùng/ngày (trung bình 2025, EIA) là yếu tố then chốt. Nếu lưu lượng tiếp tục tăng lên gần mức bình thường, áp lực giá dầu sẽ giảm.

Trường hợp căng thẳng Mỹ-Iran leo thang trở lại, eo biển Hormuz có thể đối mặt với rủi ro gián đoạn một phần, đẩy chi phí vận chuyển và bảo hiểm tăng cao. Điều này sẽ tác động trực tiếp đến giá dầu và các thị trường phái sinh.

Hoạt động tại cảng Ras Tanura, một trong những cảng xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới, đã được khôi phục. Cảng này đảm nhiệm phần lớn lượng dầu thô xuất khẩu của Saudi Arabia tới châu Âu và châu Á, gồm Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao dữ liệu từ Kpler và Windward, đặc biệt là sự thay đổi của lưu lượng tàu và khối lượng dầu thô qua Hormuz so với mức nền 2025. Bất kỳ sự sai lệch nào so với kỳ vọng phục hồi đều có thể tạo ra biến động giá mạnh.