Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 19/6, tại cuộc họp Ban Chỉ đạo ngành Ngân hàng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức, Chủ tịch TPBank Đỗ Minh Phú đã trình bày tham luận với chủ đề “Dịch vụ cho vay trên kênh số: Kinh nghiệm thực tiễn, hiệu quả triển khai và kiến nghị cho ngành Ngân hàng”.
Tham luận nhấn mạnh sự dịch chuyển mạnh mẽ của người dân lên môi trường số đang làm thay đổi căn bản nhu cầu tài chính. Hàng triệu giao dịch số mỗi ngày tạo ra nhu cầu vốn nhanh hơn, đơn giản hơn và cá nhân hóa hơn.
Các con số được đưa ra trong tham luận phản ánh quy mô chuyển đổi số tại TPBank và thị trường:
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Tỷ lệ giao dịch trên kênh số của TPBank | 99,5% | TPBank |
| Quy mô thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 | 430.000 tỷ đồng | Thị trường (dẫn theo TPBank) |
| Số cửa hàng kinh doanh trên nền tảng số | Hơn 600.000 | Thị trường (dẫn theo TPBank) |
Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn đánh giá cao phần trình bày, xem đây là minh chứng cho vai trò dẫn dắt của người đứng đầu trong quá trình đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại các tổ chức tín dụng.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Digital Lending theo ông Đỗ Minh Phú không đơn thuần là đưa quy trình vay vốn lên trực tuyến, mà là sự thay đổi toàn diện trong cách thiết kế hoạt động tín dụng. Trong tương lai, cho vay số sẽ trở thành một phần của hạ tầng tài chính quốc gia, giúp dòng vốn lưu chuyển nhanh hơn và minh bạch hơn.
Thay vì chỉ dựa vào các tiêu chí truyền thống, TPBank ứng dụng AI để phân tích dữ liệu và hành vi giao dịch, từ đó đánh giá và chấm điểm tín dụng khách hàng. Công nghệ này giúp nhận diện và phục vụ những nhóm khách hàng trước đây khó tiếp cận tín dụng chính thống: người trẻ, lao động tự do, tiểu thương số hoặc người chưa có lịch sử tín dụng.
Mô hình AI-Native của TPBank cho phép AI ứng dụng trong chấm điểm tín dụng, phát hiện gian lận, tối ưu hạn mức, cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng, trong khi con người vẫn kiểm soát rủi ro và chịu trách nhiệm cuối cùng. Triết lý “công nghệ hỗ trợ nhưng không thay thế sự thấu hiểu con người” được thực hiện qua mô hình này.
Với 99,5% giao dịch số, TPBank đang sở hữu lượng dữ liệu giao dịch khổng lồ, tạo điều kiện huấn luyện các mô hình AI đánh giá tín dụng. Điều này mở ra khả năng mở rộng tín dụng đến phân khúc khách hàng mới, đồng thời giảm chi phí vận hành và thời gian xử lý.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Quy mô thương mại điện tử Việt Nam đạt 430.000 tỷ đồng năm 2025 với hơn 600.000 cửa hàng là minh chứng cho nhu cầu vốn linh hoạt từ các hộ kinh doanh nhỏ. Nếu các ngân hàng tận dụng được nền tảng số, khoảng trống tín dụng có thể được thu hẹp, hạn chế tín dụng phi chính thức và cho vay nặng lãi.
Theo ông Đỗ Minh Phú, người dân không chỉ cần vay mua nhà hay mua xe, mà còn cần những khoản tài chính tức thời phục vụ cuộc sống hằng ngày. Hệ thống tài chính không thể đứng ngoài dòng chảy của nền kinh tế số.
Các dữ kiện cần theo dõi trong thời gian tới bao gồm: tốc độ chuyển đổi số của các ngân hàng thương mại khác; phản ứng từ NHNN về khung pháp lý cho Digital Lending; chất lượng nợ vay từ các khoản tín dụng mới dựa trên chấm điểm AI; và xu hướng chi phí vốn (cost of capital) khi các ngân hàng đầu tư mạnh vào công nghệ.
Bài học từ TPBank có thể tác động đến định giá các cổ phiếu ngân hàng trên thị trường chứng khoán, đặc biệt là nhóm ngân hàng có chiến lược số hóa mạnh. Tuy nhiên, rủi ro mô hình tín dụng mới cần được đánh giá qua nhiều chu kỳ kinh tế trước khi khẳng định hiệu quả dài hạn.