Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Đại sứ Na Uy tại Việt Nam, bà Hilde Solbakken, vừa có cuộc trao đổi với báo Tuổi Trẻ về triển vọng thương mại song phương sau khi FTA giữa Việt Nam và EFTA (gồm Thụy Sỹ, Na Uy, Iceland, Liechtenstein) hoàn tất đàm phán.
Theo bà Solbakken, hiệp định kỳ vọng xóa bỏ thuế quan đối với sản phẩm công nghiệp, thủy hải sản và cải thiện tiếp cận thị trường nông nghiệp. Các số liệu thương mại hiện tại được nêu rõ:
| Chỉ tiêu | Giá trị (2025) | Nguồn |
|---|---|---|
| Xuất khẩu Na Uy sang Việt Nam | 630 triệu USD | Đại sứ quán Na Uy |
| Xuất khẩu Việt Nam sang Na Uy | 1,3 tỷ USD | Đại sứ quán Na Uy |
| Tổng kim ngạch song phương | 1,93 tỷ USD | Tính toán |
| Tỷ trọng hải sản trong xuất khẩu Na Uy sang Việt Nam | 58% | Đại sứ quán Na Uy |
Bà Solbakken nhấn mạnh Na Uy là nước xuất khẩu hải sản lớn thứ hai thế giới, Việt Nam đứng thứ ba. Hai nước có thế mạnh bổ trợ: tôm Việt Nam, cà phê Arabica chất lượng cao, trái cây nhiệt đới.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng chảy thương mại hiện tại phản ánh lợi thế so sánh rõ rệt. Na Uy xuất khẩu hải sản (chủ yếu cá hồi, cá tuyết) và nhập khẩu tôm, cà phê, trái cây từ Việt Nam.
Việc xóa bỏ thuế quan theo FTA EFTA sẽ giảm chi phí nhập khẩu, tăng biên lợi nhuận cho doanh nghiệp hai bên. Đặc biệt, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (chiếm phần lớn nền kinh tế) có thể tận dụng cơ hội tiếp cận thị trường Na Uy – vốn có yêu cầu tiêu chuẩn chất lượng cao.
Chuyển giao công nghệ từ Na Uy trong lĩnh vực đóng tàu, năng lượng ngoài khơi và chế biến thủy sản có thể nâng cao năng lực sản xuất của Việt Nam. Điều này tác động tích cực đến dòng vốn FDI chất lượng cao, đặc biệt trong ngành kinh tế biển.
Hiện tại, thương mại song phương chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam (khoảng 0,4% so với tổng gần 700 tỷ USD năm 2025). Dư địa tăng trưởng còn rất lớn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Đại sứ Solbakken cho biết người Na Uy tiêu thụ cà phê bình quân đầu người cao thứ hai thế giới. Việt Nam hiện chủ yếu xuất khẩu cà phê Robusta, nhưng chất lượng Arabica đang được cải thiện. Đây là cơ hội để đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cà phê.
Ngành tôm Việt Nam có tiềm năng lớn tại Na Uy, nơi nhu cầu tiêu thụ hải sản cao. Tuy nhiên, cần đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc của Na Uy.
Trong lĩnh vực đóng tàu và năng lượng tái tạo, các nhà đầu tư Na Uy có thể tham gia vào chuỗi cung ứng của Việt Nam. Hiện chưa có số liệu cụ thể về đầu tư, nhưng xu hướng hợp tác công nghệ cao đang được khuyến khích.
FTA EFTA vẫn cần các bước ký kết và phê chuẩn cuối cùng. Các doanh nghiệp cần theo dõi lộ trình giảm thuế cụ thể và các quy định về quy tắc xuất xứ.