Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo báo Tuổi Trẻ, lũy kế đến hết tháng 5-2026, khối ngoại đã bán ròng hơn 75.000 tỉ đồng trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Con số này nối tiếp xu hướng bán ròng suốt bốn năm qua và được đánh giá là mức rất cao trong lịch sử ngành.
Bộ phận phân tích Chứng khoán NH Việt Nam (NHS) nhận định hoạt động bán ròng này chủ yếu đến từ các yếu tố vĩ mô và cấu trúc. Áp lực tỉ giá gia tăng do chênh lệch lãi suất USD-VND là một trong những nguyên nhân chính.
| Chỉ tiêu | Dữ liệu | Nguồn |
|---|---|---|
| Giá trị bán ròng khối ngoại (đầu 2026 đến hết tháng 5) | Hơn 75.000 tỉ đồng | NHS |
| Thời gian duy trì xu hướng bán ròng | 4 năm liên tiếp | NHS |
| Tỉ trọng ngân hàng và bất động sản trong top 20 DN lãi lớn nhất 2025 | 75% | NHS |
| Hiện trạng công cụ phòng vệ tỉ giá cho dòng vốn gián tiếp | Chưa có cơ chế cụ thể | Lãnh đạo ngành chứng khoán |
Ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), khẳng định nhà đầu tư nước ngoài đã rút ròng kỷ lục. Ông cho rằng cần giải quyết bài toán phòng vệ rủi ro tỉ giá cho nhà đầu tư gián tiếp.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, một lãnh đạo ngành chứng khoán cho biết hiện tại công cụ phòng vệ tỉ giá chỉ được cung cấp qua hệ thống ngân hàng thương mại cho giao dịch thương mại và xuất nhập khẩu. Dòng vốn đầu tư gián tiếp trên thị trường chứng khoán chưa có cơ chế này.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng vốn ngoại rút khỏi Việt Nam phản ánh sự dịch chuyển toàn cầu ở cấp độ macro. Các quỹ đầu tư có xu hướng tái phân bổ danh mục về các thị trường phát triển hoặc các nước có lợi thế AI (Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc).
Yếu tố chênh lệch lãi suất USD-VND làm tăng chi phí cơ hội và áp lực tỉ giá. Khi đồng nội tệ chịu sức ép, lợi nhuận quy đổi sang ngoại tệ của nhà đầu tư ngoại bị thu hẹp.
Thiếu công cụ phái sinh tiền tệ như hợp đồng kỳ hạn (forward), hoán đổi (swap), quyền chọn (option) khiến nhà đầu tư không thể quản trị rủi ro tỉ giá một cách chủ động. Điều này khác biệt so với các thị trường đã phát triển nơi các công cụ này là tiêu chuẩn.
Ngoài ra, rổ hàng hóa trên thị trường chứng khoán Việt Nam còn hạn chế. 75% trong top 20 doanh nghiệp lãi lớn nhất năm 2025 là ngân hàng và bất động sản, thiếu đa dạng ngành nghề quy mô lớn.
Một yếu tố kỹ thuật khác là việc các quỹ đầu tư theo phân loại thị trường (frontier) đang cơ cấu danh mục trước thềm nâng hạng. Dòng vốn từ nhóm quỹ cận biên rút ra trước khi dòng tiền từ nhóm thị trường mới nổi tham gia.
Ông Võ Kim Phụng - Trưởng phòng phân tích Chứng khoán BETA nhận định thêm về bối cảnh hiện tại. Tuy nhiên vị lãnh đạo ngành chứng khoán nhấn mạnh tỉ giá chỉ là một yếu tố, bởi tình trạng bán ròng diễn ra ngay cả khi tỉ giá không biến động đáng kể.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Áp lực tỉ giá hiện tại chưa ở mức căng thẳng, theo đánh giá từ lãnh đạo ngành chứng khoán. Tuy nhiên, sự thiếu vắng các công cụ phòng vệ vẫn là điểm nghẽn cấu trúc.
Để thu hút dòng vốn ngoại quay trở lại, giới phân tích đề xuất ba nhóm ưu tiên:
- Hoàn thiện khung pháp lý, đặc biệt là cơ chế phòng vệ rủi ro tỉ giá cho dòng vốn gián tiếp
- Cải thiện chất lượng và quy mô hàng hóa trên thị trường chứng khoán
- Giải quyết bài toán phòng vệ tỉ giá như một yếu tố cốt lõi để giữ chân vốn dài hạn
Quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi (EM) tạo kỳ vọng thu hút dòng vốn từ các quỹ EM. Nhưng trước mắt, dòng vốn từ nhóm quỹ frontier sẽ rút ra, tạo áp lực ngắn hạn.
Việc chưa có công cụ phòng vệ tỉ giá cho đầu tư gián tiếp khiến Việt Nam kém cạnh tranh so với các thị trường trong khu vực về khả năng giữ chân vốn ngoại. Đây là yếu tố cần được theo dõi sát trong các chính sách điều hành tỉ giá và thị trường vốn thời gian tới.